BK-Books.eu » Wat Jezus werkelijk zei » Marcus Borg over Jezus

Marcus Borg over Jezus

Kernwoorden: , ,

Wim Wattel, mijn vriend en vroegere klasgenoot, maakte mij opmerkzaam op een bericht in het dagblad Trouw van 26 januari 2015 over de historicus en theoloog Marcus Borg, geschreven door Frans Dijkstra. Marcus Borg is een van de belangrijkste popularisatoren van nieuwe historische inzichten omtrent Jezus, vooral voor velen die alleen aan de spirituele betekenis van Jezus gewend zijn zoals die in het christendom (in zijn geval allereerst dat van Europa en Noord-Amerika van de laatste eeuwen) centraal stond. Daarmee opende hij veler ogen voor de grote betekenis van Jezus voor mensen buiten het traditionele christendom, en ook daarbinnen voor ten onrechte veronachtzaamde aspecten van Jezus’ persoon en optreden. In de hoop dat ik hiermee een interessante verwijzing naar de inhoud en het dagblad Trouw geef en geen auteursrechten schend, geef ik enkele belangrijke delen van dit bericht door via onderstaande link.

Trouw 150126 overlijden Marcus Borg

Mijn indruk is dat Borg vooral een brug sloeg tussen de cultuur van de huidige tijd en de vaak gedateerde opvattingen binnen geloofsgemeenschappen, zonder de laatste tegen de haren te strijken. Daartoe liet hij zien hoe modern en algemeen menselijk de verhalen over Jezus zijn, goed geïllustreerd aan moderne zienswijzen en gedragspatronen. Wat hij niet altijd uitvoerig deed, was het weergeven van de historische achtergronden en de nieuwere visies daarop, die op zichzelf het bestuderen ook meer dan waard zijn. Er zijn volop nieuwe teksten, nieuwe onderzoekstechnieken, nieuwe vondsten, nieuwe inzichten. In die zin was Borg iemand die volop nieuwe inzichten vertaalde maar voor de bronnen waar hij uit putte, en de inzichten die de lezer of onderzoeker daar zelf uit kan putten, kan men beter naar die bronnen gaan, zou ik menen. Maar dat is niet ieder gegeven want daarvoor dient men zich te verdiepen in een voor velen tamelijk onbekende wereld waarin vele talen en culturen naast elkaar gelegd en begrepen dienen te worden. Want die wereld waarin onder meer christendom, rabbijns jodendom en islam ontstonden, is behoorlijk complex.

Gepubliceerd door

bk_books

In mijn jonge jaren woonde ik in Sint Laurens, nu onderdeel van Middelburg. Met mijn vriend Peter Karstanje verkende ik de omgeving, behalve dicht bij huis en aan de kust (stranden en boulevard) ook tijdens zomerse fietstochten langs jeugdherbergen, tot Roden toe. Op de middelbare school in Middelburg en Goes leerde ik veel talen. Wim Wattel met wie ik vier jaar lang de gymnasiumlessen in Goes volgde, was met Piet Boon en enkele anderen een vaste reisgenoot in de trein. Tijdens mijn studie in Amsterdam leerde ik via Krina de Regt, Wims partner die ook in onze klas zat en in Baarn de sociale academie volgde, Nel Knip kennen: wij zijn sindsdien bij elkaar. Wij vervolgden onze studies en beroepsmatige werkzaamheden in Amsterdam, Tiel, Driebergen, en van daaruit in heel wat plaatsen in Nederland, Mijn eerste studie was theologie aan de Vrije Universiteit, waar ik vier jaar lang als student-assistent onder de zeer begaafde Harry Kuitert leerde hoe denken en taal samenhangen (en hoe machtsverhoudingen in kerkelijke kringen uitgespeeld worden, met Kuitert als kop van jut). Mijn tweede studie, filosofie, volgde ik vervolgens aan de Universiteit van Amsterdam, waar ik behalve allerlei aanvullende wijsgerige basiskennis het geluk had Otto Duintjer als mijn hoofddocent metafysica te treffen bij wie ik afstudeerde (Plato, Kant, Heidegger, Wittgenstein en de verschillen met oosterse denkwijzen; mijn afstudeeronderwerp was de eenheid van de tegenstellingen in de westerse dialectiek speciaal bij Marx en zijn voorlopers). Vanuit Driebergen werkte Nel als hoofd PZ van het VU Ziekenhuis in Amsterdam en later als interim manager PZ in vele grote ziekenhuizen en welzijnsinstellingen in Nederland. Ik werkte als wetenschappelijk medewerker in Amsterdam, cursusleider religie en samenleving in Driebergen, universitair bibliotheekmedewerker in Amsterdam, Utrecht en Den Haag (KB). Uiteindelijk als vertaler en auteur. Wij maakten de maatschappelijke en culturele veranderingen van de jaren zestig, zeventig en tachtig intensief van binnen uit mee. De onderwerpen van mijn interesse treft u hier aan in de vorm van leesverslagen, berichten. lezingen en een aantal vertalingen en boeken over de culturele betekenis van Oost en West voor elkaar (beginnend bij meditatie, boeddhisme, Jacob Boehme, niet-dualisme; en eindigend bij een herdruk van mijn vertaling van de Zen-leraar en -denker Dogen Kigen, en een nog te verschijnen nieuwe inleiding in het denken van Jacob Boehme over de eenheid van tegenstellingen). Met als grote studie onder leiding van Gilles Quispel de visie op man en vrouw in het christendom, bij enkele bijzondere denkers in de eerste eeuwen en bij Jacob Boehme en zijn kringen en erfgenamen. Een rijke leerschool! Terugkerende thema's vormden de relatie tussen taal, denken en werkelijkheid (filosofisch onder meer via Wittgenstein, Boehme en het oosterse non-dualisme) en de directe verbanden hiervan met de visies op de man-vrouw-verhouding en alle andere dualiteiten of liever non-dualiteiten via het concept van de eenheid van tegenstellingen in West en Oost, met andere woorden een universeel thema. Hoewel mijn onderzoek in eerste instantie op kernvragen en op de innerlijke samenhang van (patronen in) denken en werkelijkheid (zowel de objectieve als de subjectieve) gericht was vanuit mijn westerse theologische en filosofische traditie, heb ik achteraf het gevoel ook veel verwantschap te hebben gevonden in oosters denken. Zowel dat van religieuze denkers en van fundamentele denkers over wetenschap, objectiviteit en subjectiviteit, als in het bijzonder over taal: dit leverde veel invalshoeken op waarmee naar oost en naar west gekeken kan worden! Op deze manier kon ik zelfs de eigen piëtistische calvinistische tradities van Walcheren en West-Europa, en later ook de gnostische en mystiek-theologische tradities van het Westen vergelijken met bepaalde opvattingen in het Oosten, en beide beter begrijpen en relativeren. Ik hoop dat u en anderen hier vruchten van plukken en tot een en ander een eigen verhouding ontwikkelen. Zij het dat die taak nooit af is. Maar zelfs over tijd en zijn, en tijd en eeuwigheid valt veel te leren, heb ik gemerkt. Dat heb ik graag doorgegeven, en u vindt er hier veel over. Ook dat er een tijd komt, zoals nu voor mij, dat het niet meer allereerst gaat om nog meer onderwerpen bij de kop te pakken om me er grondig in te verdiepen en ze vertaald, dat wil zeggen in een bepaalde context begrijpelijk neer te zetten. Maar om te erkennen dat er na een tijd van toelaten en verdiepen ook een tijd mag volgen van het rationele iets meer loslaten en van iets meer intuïtief bij de zich steeds vernieuwende (...) 'kern' blijven. Een proces dat opmerkelijk genoeg in de natuur (dat is de hele werkelijkheid) en het al (of de kosmos of de eeuwigheid) in het klein en in het groot al voortdurend aan de gang blijkt, zonder iets van zijn essentie, vreugde en spanning te verliezen, en dus ook van zijn soms subtiele soms grove tegenstellingen en de veranderingen daarin. Alle goeds en goede voortgang!