Wat zou volwassenheid zijn?

Volwassen worden beschouw ik na lang overwegen (de aanleiding was een opmerking van mijn zus Jopie; waarvoor dank) als een bestaand ideaal dat door niemand gemeten kan worden maar het tegendeel ervan wel. Anderen kunnen zien waar jij (evident of mogelijk) geen rekening mee houdt als het om of over jou gaat, of over anderen. Het ideaal zou dan zijn dat je je zo gedraagt dat je rekening houdt met hoe anderen over je denken, in de zin dat je je gedrag voor eigen rekening neemt. Het begint er dus mee dat je zo over jezelf leert nadenken dat je jezelf leert kennen en ook nog dat je je waarschijnlijke reacties op de buitenwereld leert kennen, en dat je je zo gedraagt dat anderen je daarop kunnen aanspreken. Een belangrijk volgend probleem is dat er natuurlijk veel stille pijnpunten zijn in ieders karakter, onder meer door vroegere ervaringen, waar je niet mee te koop loopt maar die toch een rol spelen, al verberg je ze ook voor jezelf zoveel mogelijk. Maar als je die niet kent, dan kun je er ook geen rekening mee houden. Dus hoort bij volwassenheid ook dat je met de stille kwetsbaarheid van anderen rekening houdt, lijkt mij.

Maar het is wel duidelijk dat er zoveel visies op volwassenheid zijn, als er individuen zijn, want ieder heeft dus zijn eigen volwassenheid of gebrek daaraan. Je kunt er geen maatstaf voor aangeven die meetbaar is zonder het iedere keer opnieuw bevestigd te zien, waarbij je nieuw gedrag nooit moet uitsluiten. Onvolwassenheid kan in het tegendeel verkeren en omgekeerd ook. Volwassenheid geldt dus ook per soort beleving, onderwerp, enzovoort.

Is het iets anders dan de bereidheid om een open oog voor jezelf en anderen te hebben, en voor wat verder nog op je weg komt? En onvolwassenheid het je onnodig afsluiten voor wat jezelf of anderen ervaren of nog zouden kunnen ervaren? Ook volwassenheid is dan nooit af.

Toegepast op onszelf: het zou kunnen zijn dat een van ons of onze familieleden ervaringen heeft gehad die wij niet kennen, en waar we misschien ook beter niet nieuwsgierig naar kunnen zijn. Want soms is het respectvoller en beter om oude of nieuwe pijn ongenoemd te laten zonder dat je het bestaan ervan ontkent of alle ruimte ervoor onmogelijk maakt.

Omgekeerd is het al moeilijk genoeg om zaken die bekend zijn als problematisch uit het verleden, een plek te geven in de gezamenlijke herinnering. Dat geldt zowel voor oorlogen tussen landen als persoonlijk leed bij jezelf, of bij naasten of iets verdere naasten.

Een leerpunt voor mij is zeker om nooit een ander verantwoordelijk te houden voor door mij veronderstelde redenen voor haar of zijn gedrag. Het kan immers altijd zijn dat die bij de ander heel anders liggen, niet in dezelfde context staan enzovoort. Ik kan bovendien altijd als dat erg wenselijk is in de situatie, gewoon zeggen wat ik op prijs zou stellen zonder de verantwoordelijkheid te nemen voor wat die ander precies voor redenen heeft, en van de ander de verantwoordelijkheid af te nemen voor het uiterlijke gedrag waarmee hij of zij te koop loopt en dat ik bijvoorbeeld irritant vind.

Volwassenheid lijkt in die zin iets te maken te hebben met ruimte aan elkaar laten. Maar in een persoonlijk contact kun je gelukkig vragen wat de ander bedoelt, als je daar een vraag over zou hebben. Dan wel of de ander iets en zo ja, wat de ander heeft, als je een zorg of vraag of ander aandachtspunt bij die ander veronderstelt.
En waarschijnlijk zijn er nog heel wat meer belevingen van volwassenheid?

(Later vervolg:)

Als eenmaal is vastgesteld dat volwassen niet alleen van buiten beoordeeld kan worden – hoewel uiterlijk gedrag er uiteraard een aspect van is – maar ook een innerlijke ontwikkeling veronderstelt die misschien deels herkenbaar blijkt maar ook deels niet omdat zij nog ‘in de knop’ verborgen is, kan het accent bij het spreken over volwassenheid nog duidelijker gelegd worden op de permanente groei en groeikracht die er aan verbonden is. Als volwassenheid niet een vast ideaal is waaraan je af meet of iemand (of iets) daaraan beantwoordt, dan toch wel een groeistreven. Waarbij zoveel soorten elementen, karakters, gedragspatronen, opvattingen, verschijningsvormen een rol kunnen spelen, dat het enige voor volwassenheid verder kenmerkende is, dat het naar optimale eigen groei en optimale groei van anderen en het andere streeft. Mijns inziens houdt volwassenheid niet in dat jij de enige bent die uit dit proces als overwinnaar tevoorschijn mag komen. Volwassenheid houdt de mogelijkheid en de erkenning in dat anderen ook volwassen zijn, ofwel op weg daarheen net als jij.

Dat betekent niet alleen het rekening houden met openlijke of stille pijnpunten van jezelf of anderen, door ervaringen die er nu eenmaal (kunnen) zijn, maar ook het open staan voor en delen van vreugde over de ontdekking van groeimomenten van jezelf en anderen, of van potentie daarvoor. En laten we ook niet vergeten dat naast opgroeien ofwel ‘wassen’ tot de volheid van je potenties (waarschijnlijk niet van alle maar dan toch minstens van die welke je wel helemaal realiseert, want dat is of bereikt je leven nu eenmaal per definitie, ook als je denkt dat het mislukt zou zijn in bepaalde opzichten) er ook altijd – laat of vroeg – een fase zal komen waarin sommige potenties niet verder groeien, of zelfs in kracht en mogelijkheden minder worden, tot het einde toe.

Volwassenheid is nooit af, stelde ik hierboven. Maar als een individu of entiteit ophoudt te bestaan, kunnen we moeilijk volhouden dat het of zij zich nog ontwikkelt. Alleen hangt de definitie van individu of entiteit zelf af van een visie op het geheel van alle wezens of entiteiten. En hoe volwassenheid in die visie wordt opgevat, is een volgende stap.

Voor mij is die stap echter geen luchtfietserij. Ik vertrouw er liever op dat de processen die ik zie, deel uitmaken van een groter geheel dat ik niet kan zien. Een geheel dat evenmin stil staat als de zich ontwikkelende werkelijkheid die ik ervaar.

“Voor wie tijd is als eeuwigheid en eeuwigheid als de tijd, die is bevrijd van alle strijd” (Jacob Böhme)

Kernwoorden: , , , , , , , , , , , , , , ,

[ Voor mijn bericht over het overlijden van mijn neef Boudewijn Koole zie in de kolom links. Wie meer wil weten van zijn tekstvormen of die van eerdere hoofdstukken, of erop wil reageren, vindt dat in het aparte blogitem “DAOÏSME: inleiding & DAODEJING: lopende samenvatting en commentaar & LEZERSREACTIES” met verwijzing naar enkele Nederlandse inleidingen in de Dao De Jing en het daoïsme, naar vertalingen en literatuur, en over de context van zijn ontwerp. Bij een vraag of opmerking s.v.p. het tekstgedeelte (en hoofdstuk) noemen waarop je reactie betrekking heeft. ]

Over dit blog: DOEL en REACTIES

Afstemming is toelaten en loslaten, steeds opnieuw; vertrouwen dat jouw weg vanzelf duidelijk wordt, in verbondenheid met alles in en buiten wat je persoonlijk ervaart, en met welke keuzes je in die ervaring en verbondenheid maakt. Meer mogelijkheden (vrijheid) impliceren meer verantwoordelijkheid, want meer kansen om te kiezen voor gaan in de richting van het goede. Het goede is dat wat aan de ervaren verbondenheden recht doet met de minste te verwachten schade. Ervaren en leven zijn een geschenk bestaande uit veranderende samenhangen, sommige kwetsbaarder dan andere. De meest fundamentele zijn ook de kwetsbaarste, wat betekent dat de bescherming van het kwetsbaarste het hoogste goed is, maar ook dat elke beweging de kans inhoudt op ontplooiing en de hoogste vreugde. Zij het niet zonder het ervaren van alle (ook alle genoemde en alle impliciete) tegenstellingen.

Een belangrijke term uit de Westerse geschiedenis van de filosofie is die van de “gelatenheid” sinds Eckehart, in kringen van Godsvereerders soms uitgelegd als (niet-assertieve) passiviteit. Mijns inziens is “gelatenheid” niet “niets doen” (louter lijdzaamheid), maar openheid (inclusief bereidheid tot goed handelen waar er aanleiding en kans toe is). Ook Böhme bestrijdt de “eigenwil” die tegen het goede ingaat door de tegenstelling aan te wakkeren maar prijst wel de afstemming van de eigen wil en geest op de op eenwording en evenwicht gerichte goddelijke wil en geest. Oog (!) hebben voor evenwicht is belangrijker dan lijdzaam het leed of de vreugde ondergaan. Böhme weet dan ook heel goed dat “lijden en pijn niet te vermijden zijn”. Zie verder naar onder in dit bericht: Eenvoud en diepgang in en voorbij alle tegenstellingen (eenheid en complexiteit van alle tegendelen)

Vergelijk: Lao Zi, Daodejing
59
De begrenzing door soberheid en geworteld zijn vormt de basis – hoe vroeger Dao gevolgd kan worden, hoe beter – waardoor men al groeiend eigen grenzen overstijgt, zowel persoonlijk als in de grote wereld.

60
Een groot land besturen is net als kleine visjes bakken.
De weg volgen betekent geen verstoring brengen door onnodige energie.
Geesten van voorouders (demonen) oefenen dan geen magische kracht meer uit,
Niet dat ze dat niet meer doen, maar ze doen de mensen er geen kwaad meer mee.
Niet alleen dat hun magie de mensen dan niet meer schaadt, maar de wijze machtigen zullen de mensen dan ook geen kwaad meer doen.
Welnu, als beide geen kwaad meer doen, dan kunnen zij hun innerlijke krachten bundelen en aanwenden voor het welzijn van allen en alles.
De weg volgen brengt evenwicht: terugkeer naar het oorspronkelijke.

61
Een groot land en een klein land bereiken de beste verhouding als ze beide de laagste positie in proberen te nemen. Als de vrouw en de man in vereniging tot evenwicht.
Zo krijgt het kleine, de man, dat het zijn bijdrage levert en in de bloei van het grote deelt, en het grote, de vrouw, nog groter en rijker bloei.
Zoals in de benedenloop van een rivier alles samenkomt, het kleine, dat deel van het grote wordt, en het grote land dat zijn bloei deelt met het kleine, en tot nog grotere bloei komt.

62
Dao is de veilige schuilplaats van alle dingen; de schat van goede mensen, de beschermer van slechte. Wie van de niet goede mensen zouden verworpen worden? Het kostbaarste geschenk van zijn raadslieden aan een beginnende vorst is Dao. Door Dao zal wie zoekt, vinden en door Dao zal wie misstappen begaan heeft, verlost worden. Dao is het kostbaarste van de hele wereld!

63
Doe door niet-doen. Grijp in door op te geven. Proef wat geen smaak heeft.
Zie het grote in het kleine, het vele in het weinige.
Beantwoord haat met welwillendheid.
Plan het moeilijke als het nog makkelijk is.
Doe het grote terwijl het nog klein is.
Want de moeilijkste dingen komen voort uit wat eens eenvoudig was,
De grootste uit wat eerst klein was.
Daarom:
De wijze streeft nooit naar het grote,
En is daarom in staat het grote te volbrengen.
Immers: wie lichtvaardig belooft, is niet geloofwaardig,
En wie zaken gemakkelijk opvat, ontmoet veel moeilijkheden.
Daarom:
Omdat de wijze mens deze dingen zelfs nog als moeilijk beschouwt,
Zal hij uiteindelijk geen probleem hebben.

64
Neem de oorzaken van verwarring en wanorde weg voordat zij hun werking uitoefenen.
Een lange reis begint onder je voet.
Wie ingrijpt, vernielt; wie vasthoudt, verliest. Daarom betracht de wijze mens het niet-doen en vernielt niets, houdt hij nergens aan vast en verliest niets.
Wees aan het eind even omzichtig en zorgvuldig als aan het begin, dan faal je niet op het laatst.
Daarom verlangt de wijze naar het niet-verlangen en acht moeilijk te verkrijgen goederen niet hoog. Hij leert het niet leren en keert terug naar waar de massa aan voorbijgaat.
Zo bevordert hij het uit zichzelf zo zijn van alle dingen.

DOEL is het delen van ervaring en inzicht

“Het is onmiskenbaar als volgt:

Wanneer we ontwaken en opstaan, is goede gezindheid en goed handelen onze hoogste plicht. Excuses zullen er nooit zijn.

Wanneer we ons ter ruste leggen om in te slapen, moeten we onze beperktheden in het doen van onze plicht erkennen. Wij geven ons over aan dat wat groter is dan wij zelf.

Betrokken niet op een dag maar op ieder afzonderlijk moment van ons bestaan, betekent dit dat wij beperkte wezens zijn die altijd heen en weer pendelen tussen het doen van onze plicht en overgave aan dat wat groter is dan wij zelf.
Zodra wij en voorzover wij ontwaakt zijn, roept onze plicht ons volledig. Dat wat groter is dan wij zelf, biedt ons de mogelijkheid erop te vertrouwen dat onze beperktheden zich in een groter geheel “oplossen”. Voorzover wij kunnen zien, verandert alles permanent en kunnen wij ieder moment weer verfrist beginnen aan nieuwe uitdagingen.

Onze beperktheden erkennen en loslaten is even wezenlijk als hen volledig inzetten. Voor beide is voorwaarde het openstaan voor en luisteren naar dat wat is: ons zelf, ons lichaam, de anderen, de wereld, het universum.

Integriteit is het begin en het einde van alles, als voortdurend proces.”

[ Bovenstaande tekst sloeg ik op in 2000. Ik voel mij er helemaal een mee maar weet de bron niet meer. Als ik zelf de bron zou zijn geweest, dan verbaast de enigszins plechtige taal me: ik ben bijna zeker dat ik niet de bron ben. Maar ieder vogeltje klinkt zoals het gebekt is, op zijn eigen wijze; en ook wie het vogeltje hoort, kan diep geraakt worden. Het kan zijn dat ik in die tijd op zoek ben geweest naar teksten over integriteit, een belangrijk thema! Het mooie van de tekst vind ik onder meer dat alle aspecten van de werkelijkheid erin ervaren of gelezen ofwel ermee verbonden kunnen worden, en dat hij niettemin direct begrijpelijk is en aanspreekt. ]

Dit blog is – NAAST TEKSTEN OVER DE ONDERWERPEN IN DE UITKLAPBARE LIJST BOVENAAN IN DE KOLOM LINKS – bedoeld om citaten, notities, vragen en discussies, literatuurverwijzingen, bespiegelingen en dergelijke te delen die jouw of mijn hart raken.
Als iets ons hart raakt, is dat een kans om wijs te worden. Wijsheid omvat zowel rationele (in beredeneerbare hokjes in te delen) kennis als (ten laatste alomvattende) intuïtie en verbondenheid, zowel aandacht als mogelijk handelen.

Ik besef dat taal haar beperkingen heeft maar de mogelijkheden ervan zijn groot genoeg om er binnen die beperkingen zinvol gebruik van te maken. Over die beperking bied ik de volgende uitspraak aan om over na te denken dan wel permanent in het achterhoofd te houden.

Elke uitgesproken bewering of onuitgesproken gedachte impliceert het bestaan van zijn tegen-bewering (de tegenovergestelde mogelijkheid)

en

wat niet met alles samenvalt, valt wel samen met zijn tegendeel (ontkenning)

en

daarom is elke bewering of gedachte voorlopig (vanuit dat geheel gezien) en compleet (als impliciet met het geheel – alles – verbonden).

Wie wil denken vanuit het geheel, krijgt te maken met verandering. Wie wil denken vanuit verandering, met het geheel.

Veel leerde ik van mijn verkenning van de inzichten van Jacob Böhme (zie lijst van publicaties in het menu linksboven). Omdat in mijn laatste boek vrijwel alles is samengevat wat ik leerde, noem ik mijn in 2020 verschenen boek hier.

Eenvoud en diepgang in en voorbij alle tegenstellingen (eenheid en complexiteit van alle tegendelen): Inleiding in het denken van Jacob Böhme: Over grond, systeem, processen en magie van alle bestaansvormen in de context van open bewustzijn en niet-tweeheid in West en Oost en van wijsheid en verlichting in Böhmes ‘Theoscopia’, Haarlem 2020, 303 blzz.

In dit boek wordt eerst een overzicht geboden van Böhme’s leven en omgeving, en van de achtergrond van zijn enorme schriftelijke productie. Het Woord vooraf schetst wat deze inleiding toevoegt aan, en waarin zij verschilt van de behandeling van Böhme’s visie op man en vrouw (Böhme zag de mens als beeld van God als in beginsel androgyn, ofwel manvrouwelijk) die de auteur eerder beschreef (zie boven: Man en vrouw zijn een). Zodoende komen vele systematische vragen scherp naar voren, want Böhme was niet alleen een spirituele gids, hij was ook een visionair filosoof, en wel een met enorme invloed op veel schrijvers, schilders en andere kunstenaars na hem, en speciaal de voorloper van Hegel en Marx met hun dialectische denkmodellen. In deze inleiding wordt de belangrijke plaats van Böhme in de traditie van het Westerse dialectische denken tot leven gebracht, van de oude Grieken als Herakleitos tot en met de moderne Hegel en Marx; impliciet worden de verschillen met andere stromingen behandeld met name het modern-wetenschappelijke denken. En ten slotte komen de overeenkomsten aan het licht met Oosterse denkwijzen die de plaats van de taal verduidelijken en relativeren (zoals ook Wittgenstein in de twintigste eeuw in het Westen deed). Kortom, fascinerende lectuur, zij het soms overweldigend voor wie van vaste betekenissen en eeuwige waarheden houdt. Waar kunnen we ons wel op baseren, op welke grond? En wat betekent het voor systeemdenkers dat alles ten allen tijd onderhevig is aan veranderingsprocessen? Geldt dat ook voor onze taal en ons bewustzijn? En is dit hoopvol of gevaarlijk? Böhme ging in zijn denken geen ‘tegenstelling’ uit de weg. Hoe verbond hij de werkelijkheid van die eindeloos veranderende tegenstellingen met de eenheid en dus eenvoud waarop hij durfde vertrouwen? Hoe verbond hij rationeel inzicht met boven-rationele intuïtie? Als systeemdenken afhangt van de rationele samenhangen die wij vast menen te (kunnen) stellen, en ervaren en inzien dat wij met systeemdenken niet uitkomen als het om de diepste en hoogste vragen gaat, hoe kunnen wij dan het beste omgaan met onze mogelijkheden om de natuur te beïnvloeden, met wetenschap en techniek? Welke rol kunnen wij spelen door evenwicht even belangrijk te vinden als splitsing en vereniging van krachten en stoffen? Hoe ver reikt ons bewustzijn en waar doen we er goed aan onze grenzen te zien zonder de verbinding met al het gekende, het vermoede en het nog niet gekende en vermoede te verliezen? In het verloop van de inleiding komen vele verwante en tegengestelde denkers en hun denkbeelden aan de orde. Inclusief nieuwe inzichten over de verhouding tussen man en vrouw in de oude Hebreeuwse tempelvoorstellingen en riten om het evenwicht jaarlijks te herstellen. Hoe verbinden wij opnieuw kern en omtrek, boven en beneden, en alle andere tegenstellingen of onderscheidingen? Aan de hand van Böhme en van uiteenlopende maar zeer verwante historische voorstellingen verkennen we al deze ideeën, en hun belang voor onze tijd en de toekomst van onze cultuur.

Hoe je REACTIES, nieuwe items kan toevoegen of gesprekken beginnen

Je kunt nieuwe reacties helemaal onderaan ieder bericht noteren en doorgeven, dan vinden alle lezers je tekst hier binnenkort bovenaan (s.v.p. bij zo’n nieuw bericht aangeven over welk onderwerp je reactie gaat); lukt het niet om je bericht in te sturen, meld dit dan s.v.p. even aan mij via e-mail info_at_bk-books.eu (vervang “_at_” door apestaartje “@”). En zo ontstaat wellicht een ‘gesprek’ tussen een (kleine?) kring van lezers over een bepaald onderwerp. Daarbij is het uiteraard geen enkel bezwaar als onderwerpen gezien hun belang in de loop van langere tijd nog eens terugkeren … Verwijzingen naar verwante sites en gesprekken worden op hoge prijs gesteld.
Reageren op een bestaande reactie kun je onder elke reactie via de knop ‘Reacties’. Als je een eerdere reactie van jezelf wilt verwijderen, kan dat door een verzoekje in een nieuwe ‘reactie’: elke reactie komt eerst binnen bij de websitebeheerder die je verzoek om verwijdering volgens de huidige afspraak altijd zal honoreren.
Niet publieke reacties worden graag door mij ontvangen via info_at_bk-books.eu (vervang “_at_” door apestaartje “@”).

WAARSCHUWING inzake de wetenschappelijkheid van sommige teksten op deze site

U bent vrij met de teksten op deze site iets of niets te doen, uiteraard liefst iets goeds. Vooraf maak ik graag de beperking duidelijk die aan de teksten op deze site kleeft. Deze site (met naast dit blog boekbesprekingen en andere berichten) bevat ook een aantal wetenschappelijke teksten. Teksten die aan een universiteit beoordeeld zijn als de doctorstitel waardig; uiteraard is ieder mens per definitie zeer beperkt in haar of zijn feitelijke kennis, omdat wij niet tegelijk alle feiten die anderen kennen, ook in ons ‘kennis’-bewustzijn hebben. Over die wetenschappelijk goedgekeurde teksten wil ik het volgende zeggen. ‘Wetenschap’ kenmerkt zich door zo precies mogelijk te definiëren wat binnen haar kennis valt. Door mijn opleiding heb ik geleerd dat die definities erg uiteen kunnen lopen, zelfs binnen vakgebieden en zeker binnen culturen. De pretentie dat iets wetenschappelijk is, heeft nooit absolute waarde en kracht, alleen maar binnen afgesproken grenzen en volgens de daar geldende definities. Door mijn opleiding heb ik ook geleerd dat wij ons best kunnen doen zo begrijpelijk mogelijk te zijn, allereerst binnen de context waarin wij zelf leven (daarbuiten is dat begrijpelijkerwijs per definitie heel wat moeilijker, omdat wij die context waarschijnlijk iets minder goed kennen). Daar komt nog door eigen studie en ontdekking (zie mijn a.s. publicatie Eenvoud en diepgang in en buiten alle tegenstellingen) bij, dat niets dat in taal uitgedrukt of überhaupt door ons verbeeld of vermoed wordt, compleet geacht kan worden dat niet ook zijn tegendeel – het erdoor afgegrensde – omvat. Het is dus sowieso altijd belangrijk de betrekkelijkheid van onze ‘kennis’ voor ogen te houden, ook al hebben wij op onze eigen – de ons bekende – terreinen uit eigen ervaring enig recht van spreken. Ervaren personen hebben meer recht van spreken over die ervaring, al blijft het belangrijk niet alleen naar het verleden maar ook naar de actuele werkelijkheid te kijken! Daarom stel ik vooraf over alle teksten in deze site dat zij al helemaal niet niet de exclusieve wetenschappelijke waarheid bevatten (zo die al zou bestaan), en ook al zijn zij geschreven in een taal die zo helder mogelijk is (en waar mogelijk binnen de eigen context logisch), nooit de pretentie hebben de exclusieve waarheid te verkondigen of of bevatten of zijn. Alle teksten zijn bedoeld om aanknopingspunten te bieden voor zoeken naar inzicht, wijsheid, soms ook kennis; maar nooit om die te pretenderen uitsluitende waarheid. De vraag is ook of dat met taal überhaupt kan, en zo niet waarmee dan wel. Zwijgen is wellicht een even goed, zo niet beter ‘middel’; al geloof ik wel dat er zoiets is als luisterend spreken ofwel sprekend luisteren. Als ik in plaats van te luisteren, te snel met woorden of interpretaties ben gekomen, bied ik mijn verontschuldigingen aan. Ik beschouw het als mijn actuele taak om allereerst te luisteren. Als u daarnaast iets mee kan nemen van de teksten op de site, bent u daar helemaal vrij in. Het belangrijkste is soms naar zichzelf luisteren, soms naar anderen; maar soms horen wij ook in anderen onszelf, en in onszelf anderen. Mag dat door elkaar lopen? Dat wordt door gewoonten en afspraken bepaald, en die veranderen. Maar ik streef er allereerst naar mij aan die gewoonten en afspraken te houden, om van daar uit eventueel verdere ruimten te verkennen. Dan kan soms blijken dat wat nieuwe ervaring lijkt, erg veel overeenkomst vertoont met vroegere, soms heel vroegere, en tegelijk dat ervaring en inzicht er niet alleen zijn om voortdurend te ontwikkelen maar tegelijk een heel praktische rol spelen. En wel een rol die het goede (handelen en bewustzijn) niet in de weg mag staan. Geluk hier en nu is geen verboden vrucht; tegelijk verandert hier en nu alles voortdurend en is het wijs om open te staan voor nieuwe inzichten zonder streven en verwerkelijken van het actueel goede in de weg te staan. Best complex maar ook best eenvoudig, want die beide bestaan niet zonder elkaar en dienen wellicht het best samen gerealiseerd te worden, zover dat op onze weg ligt. “Ik probeer te ervaren en te doen wat [“daar”-bij] past.” Dat streven wetenschappelijk noemen lijkt me een gotspe, ofwel overdreven zelfvertrouwen. Maar zonder wetenschappelijke pretentie lijkt het ook gauw erg pretentieus. Die pretentie wil ik graag bij voorbaat ontkrachten: de krachten die u zelf voelt, en waarmee u omgaat, zijn het die belangrijk zijn om te leren kennen. En de teksten op deze site hebben die pretentie niet. Hoogstens zijn zij uitzicht langs het pad waar u loopt, en heel af en toe misschien een vraag aan uzelf of over die omgeving. U bent helemaal vrij daar iets of niets mee te doen; wat, dat is uw eigen verantwoordelijkheid.

* Zelf ben ik Boudewijn Koole L.enS.zn (of “LSz.” of “van Brigdamme” of
). Wij zijn twee van zes gelijknamige neven (vier in Nederland, waarvan de jongste Boudewijn Willem als voornamen heeft) en van zeven neven qua voornaam (vijf in Nederland). In British Columbia (Canada) woont zo Robert [=Boudewijn] Koole P.enP.zn. En samen zijn wij onderdeel van zo’n veertig nichten en neven, waarvan ongeveer de ene helft in Nederland en de andere in Canada woont.