BK-Books.eu » Besprekingen » THE SPIRAL STAIRCASE; De Wenteltrap

Bespreking van...

… Karen Armstrong, THE SPIRAL STAIRCASE: My Climb Out of Darkness, New York (Anchor Books) 2004, 306 pp.;
Ned. vert. De Wenteltrap (De Bezige Bij); de bespreking is gebaseerd op het Engelse origineel

Kernwoorden: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Onder meer op deze pagina:

Inleiding

Karen Armstrong is de auteur van De Geschiedenis van God. Zij heeft meerdere boeken en vele essays en televisie documentaires geschreven over religieuze zaken. Zij heeft zich vooral verdiept in de drie religies die op de historie van Abraham zijn gebaseerd, het Jodendom, de Islam en het christendom.

In dit boek beschrijft zij haar worsteling in het leven om iemand te worden zoals andere mensen en hoe zij op den duur tot de ontdekking komt dat het ervaren van religie, al dan niet door het beoefenen van de rituelen van een religie, je stap voor stap kan brengen naar een verdieping in het leven die licht meebrengt. Haar eigen leven, haar eigen ervaringen zijn het materiaal voor dit boek. De schrijfster wil graag het gesprek over het ervaren van religie voeren met anderen. In dit boek vertelt zij hoe zij in haar leven daar vorm aan geeft.

Doelgroep

Ik schrijf deze recensie om anderen die zoeken naar (spirituele)verdieping in hun leven kennis te laten nemen van dit boek. Ook voor diegenen die niet op voorhand een bepaalde religie aanhangen of lid zijn van een spirituele groep kan dit boek een eye opener zijn. Het boek committeert zich niet aan een bepaalde religie, en zet zich ook niet af tegen een bepaalde religie. Het ‘na verkrijgen van inzicht door een ervaring’ terugkijken op bepaalde situaties in je eigen leven en je weg vervolgen zonder vooraf te weten waar je uitkomt, wie dat wil praktiseren voor diegene is dit boek.

Deze recensie kan een lezer nieuwsgierig maken naar het boek of andere boeken van Karen Armstrong. Het boek kwam bij toeval op mijn pad, ik wil het anderen expliciet aanreiken.

Overzicht

Het boek kan gelezen worden als een vervolg op het boek “Through The Narrow Gate” waarin de schrijfster haar 12 jaar in een klooster beschrijft. In het voorwoord van The Spiral Staircase beschrijft zij dat zij haar besluit om in het klooster te gaan nam in haar zoektocht naar intensiteit en radicale vrijheid in haar leven als jonge vrouw, teenager in het naoorlogse Birmingham. Het kloosterleven bracht haar niet de gewenste intensiteit van leven en transformatie naar vrijheid. Zij besluit tot een volgende stap in haar leven. Dit boek gaat over de vele treden die zij zet in haar leven op een spiraalvormige trap naar het licht. Het gedicht van T.S.Eliot “Aswoensdag 1” helpt haar bij haar besluiten om door te gaan met haar eigen weg in dit leven steeds als weer een fase wordt afgesloten op een manier die voelt als ‘een deur die je tegen je gezicht krijgt’. Terugkijkend naar voorgaande perioden in haar leven wordt zij zich bewust dat ze die perioden niet opnieuw hoeft te leven. Iets herhaalt zich niet.

“And what is actual is actual only for one time
And only for one place”

Zij beschrijft hoe de gebeurtenissen in haar leven haar meer bewust maken van de intensiteit van haar leven. De gebeurtenissen zijn treden op een mythologische trap die staat voor bewustwording. Zij beschrijft de episoden, de angsten, het plezier en de overwinningen en dan weer de klap in het gezicht bij haar wetenschappelijke studie, haar eerste baan en haar tweede baan, haar boeken, televisie optredens. Zij beschrijft hoe ze haar ‘geloof’ verliest en na vele jaren van onderzoek en bewustwording ontdekt dat de ervaring van religiositeit de intensiteit van leven kan brengen waar ze naar op zoek was toen ze besloot in het klooster te gaan. Het bezig zijn met de drie religies Jodendom, Islam en christendom die teruggaan naar Abraham, brengen haar tot het bewustzijn dat het ervaren van religie je het mogelijk maakt ‘meer mens’ te worden. Het einde van het boek is geen eind goed al goed, het is weer een trede op de trap naar boven, hopelijk naar het licht.

Back to top

Beoordelingscriteria

Het boek leest als een spannend boek, het is uitstekend geschreven, neemt de lezer mee op het pad van het leven dat weliswaar materieel gezien niet jouw pad is, maar je wel brengt bij levensvragen die de jouwe zijn. De manier waarop de schrijfster haar stappen in haar leven beschrijft helpen je als lezer naar je eigen vragen in het leven te kijken. Zij neemt je als het ware bij de hand om tot verdieping, bewustwording in je leven te komen. Niet omdat je leven zo is als haar leven, veel meer omdat zij laat zien dat elke episode uit je leven een traptrede is die niet terugkomt maar je wel naar de volgende laat gaan. Zij laat je iets ervaren waar je intuïtief al jaren naar op zoek kan zijn. Er is steeds nog een volgende trede in jouw leven ook al zie je die meestal pas als er een deur in je gezicht is gevallen. Dit alles gebeurt doordat een boeiend levensverhaal wordt verteld dat zich afspeelt in de tijd direct na de Tweede Wereldoorlog tot aan 11 september 2001. De schrijfster heeft een wetenschappelijke opleiding in de literatuur, daar wordt soms ook naar verwezen, maar heeft een schrijfstijl die uitnodigt om te lezen. Je hoeft geen zinnen te ontleden, je raakt de draad niet kwijt door ingewikkelde vergelijkingen of tussenzinnen.

Het boek is actueel omdat de schrijfster verhaalt hoe zij bekend raakt met de Joodse religie, met de Islam en met de wortels van het christendom via het leven van de apostel Paulus. Haar levensverhaal biedt een opening en kennis, zie andere boeken van haar, om je te verdiepen in de wereldvraagstukken die er zijn op het gebied van samenleven tussen Christenen, Islamieten, Joden en atheïsten. Zij beschrijft haar levensweg van de zoektocht naar een God als ‘persoon’ naar een leven in stilte, een leven met compassie. Zie ook haar boek The History of God. In ‘stilte’ gaat de tekst uit de Koran, uit het evangelie van Paulus, uit de Kabbala en uit de Upanishaden tot haar spreken. Net als het gedicht van Eliot. Zij is in staat om het zo te vertellen dat je het ook gaat ervaren. De teksten helpen je ‘meer mens te worden’, en te ervaren welke oude teksten of kunstuitingen jou helpen op de weg om die diepe ervaring in je bewustzijn een plek te geven. Dit boek nodigt uit met anderen hierover in gesprek te gaan. De schrijfster bereikt haar doel – bewustzijn en verdieping – ook door het gesprek met anderen over het ervaren van religie.

Het boek is informatief, inspirerend en uitnodigend.

Heeft het boek voldoende toegevoegde waarde ten opzichte van bestaande literatuur?
Ja, dat heeft het zeker. Het boek is in vele talen vertaald en al door velen gelezen. De thematiek is nog springlevend en de schrijfstijl past uitstekend in deze tijd.

Eindoordeel

Het is een levensbeschrijving die leest als een boeiende roman. Het boek deelt nieuwe zienswijzen met je, voert je mee in werelden die je niet kent. Het is een bijdrage aan de huidige samenleving waar spiritualiteit weer een plek krijgt in vele levens en waar religie vaak tot heftige maatschappelijke reacties aanleiding geeft.
Het is zeer de moeite waard om te lezen.

Nel Knip

Back to top

Naar inhoudelijk meest verwante eerstvolgende pagina

Naar chronologisch eerstvolgende pagina


myspace visitor counter


© Boudewijn Koole – be free to cite and copy but please refer to this page or to www.bk-books.eu
URL: www.bk-books.eu/bespreking/the-spiral-staircase-de-wenteltrap | Version 2.001 23 November 2009 (version 1.1: 22 November 2009) | Author: Nel Knip

Gepubliceerd door

bk_books

In mijn jonge jaren woonde ik in Sint Laurens, nu onderdeel van Middelburg. Met mijn vriend Peter Karstanje verkende ik de omgeving, behalve dicht bij huis en aan de kust (stranden en boulevard) ook tijdens zomerse fietstochten langs jeugdherbergen, tot Roden toe. Op de middelbare school in Middelburg en Goes leerde ik veel talen. Wim Wattel met wie ik vier jaar lang de gymnasiumlessen in Goes volgde, was met Piet Boon en enkele anderen een vaste reisgenoot in de trein. Tijdens mijn studie in Amsterdam leerde ik via Krina de Regt, Wims partner die ook in onze klas zat en in Baarn de sociale academie volgde, Nel Knip kennen: wij zijn sindsdien bij elkaar. Wij vervolgden onze studies en beroepsmatige werkzaamheden in Amsterdam, Tiel, Driebergen, en van daaruit in heel wat plaatsen in Nederland, Mijn eerste studie was theologie aan de Vrije Universiteit, waar ik vier jaar lang als student-assistent onder de zeer begaafde Harry Kuitert leerde hoe denken en taal samenhangen (en hoe machtsverhoudingen in kerkelijke kringen uitgespeeld worden, met Kuitert als kop van jut). Mijn tweede studie, filosofie, volgde ik vervolgens aan de Universiteit van Amsterdam, waar ik behalve allerlei aanvullende wijsgerige basiskennis het geluk had Otto Duintjer als mijn hoofddocent metafysica te treffen bij wie ik afstudeerde (Plato, Kant, Heidegger, Wittgenstein en de verschillen met oosterse denkwijzen; mijn afstudeeronderwerp was de eenheid van de tegenstellingen in de westerse dialectiek speciaal bij Marx en zijn voorlopers). Vanuit Driebergen werkte Nel als hoofd PZ van het VU Ziekenhuis in Amsterdam en later als interim manager PZ in vele grote ziekenhuizen en welzijnsinstellingen in Nederland. Ik werkte als wetenschappelijk medewerker in Amsterdam, cursusleider religie en samenleving in Driebergen, universitair bibliotheekmedewerker in Amsterdam, Utrecht en Den Haag (KB). Uiteindelijk als vertaler en auteur. Wij maakten de maatschappelijke en culturele veranderingen van de jaren zestig, zeventig en tachtig intensief van binnen uit mee. De onderwerpen van mijn interesse treft u hier aan in de vorm van leesverslagen, berichten. lezingen en een aantal vertalingen en boeken over de culturele betekenis van Oost en West voor elkaar (beginnend bij meditatie, boeddhisme, Jacob Boehme, niet-dualisme; en eindigend bij een herdruk van mijn vertaling van de Zen-leraar en -denker Dogen Kigen, en een nog te verschijnen nieuwe inleiding in het denken van Jacob Boehme over de eenheid van tegenstellingen). Met als grote studie onder leiding van Gilles Quispel de visie op man en vrouw in het christendom, bij enkele bijzondere denkers in de eerste eeuwen en bij Jacob Boehme en zijn kringen en erfgenamen. Een rijke leerschool! Terugkerende thema's vormden de relatie tussen taal, denken en werkelijkheid (filosofisch onder meer via Wittgenstein, Boehme en het oosterse non-dualisme) en de directe verbanden hiervan met de visies op de man-vrouw-verhouding en alle andere dualiteiten of liever non-dualiteiten via het concept van de eenheid van tegenstellingen in West en Oost, met andere woorden een universeel thema. Hoewel mijn onderzoek in eerste instantie op kernvragen en op de innerlijke samenhang van (patronen in) denken en werkelijkheid (zowel de objectieve als de subjectieve) gericht was vanuit mijn westerse theologische en filosofische traditie, heb ik achteraf het gevoel ook veel verwantschap te hebben gevonden in oosters denken. Zowel dat van religieuze denkers en van fundamentele denkers over wetenschap, objectiviteit en subjectiviteit, als in het bijzonder over taal: dit leverde veel invalshoeken op waarmee naar oost en naar west gekeken kan worden! Op deze manier kon ik zelfs de eigen piëtistische calvinistische tradities van Walcheren en West-Europa, en later ook de gnostische en mystiek-theologische tradities van het Westen vergelijken met bepaalde opvattingen in het Oosten, en beide beter begrijpen en relativeren. Ik hoop dat u en anderen hier vruchten van plukken en tot een en ander een eigen verhouding ontwikkelen. Zij het dat die taak nooit af is. Maar zelfs over tijd en zijn, en tijd en eeuwigheid valt veel te leren, heb ik gemerkt. Dat heb ik graag doorgegeven, en u vindt er hier veel over. Ook dat er een tijd komt, zoals nu voor mij, dat het niet meer allereerst gaat om nog meer onderwerpen bij de kop te pakken om me er grondig in te verdiepen en ze vertaald, dat wil zeggen in een bepaalde context begrijpelijk neer te zetten. Maar om te erkennen dat er na een tijd van toelaten en verdiepen ook een tijd mag volgen van het rationele iets meer loslaten en van iets meer intuïtief bij de zich steeds vernieuwende (...) 'kern' blijven. Een proces dat opmerkelijk genoeg in de natuur (dat is de hele werkelijkheid) en het al (of de kosmos of de eeuwigheid) in het klein en in het groot al voortdurend aan de gang blijkt, zonder iets van zijn essentie, vreugde en spanning te verliezen, en dus ook van zijn soms subtiele soms grove tegenstellingen en de veranderingen daarin. Alle goeds en goede voortgang!