BK-Books.eu » Berichten » Ook de claim om namens God te spreken komt er op neer dat DE “bijbel” of “waarheid” niet bij voorbaat los bestaat; cultuur omvat ALLE oproepen tot zien en tot verandering

Ook de claim om namens God te spreken komt er op neer dat DE “bijbel” of “waarheid” niet bij voorbaat los bestaat; cultuur omvat ALLE oproepen tot zien en tot verandering

Altijd en overal zijn er personen opgetreden namens “hogere machten”. Een niet  onaanzienlijk deel van die personen bracht zijn boodschap niet alleen omdat zij het niet konden laten, vanwege innerlijke aandrang, maar om henzelf: de eer of het succes ervan. Soms of vaak was de innerlijke overtuiging gekoppeld aan een al dan niet vermeende uiterlijke zekerheid. De reuring die dat meebracht, had de functie van wakker schudden van anderen voor de boodschap, of voor ermee verbonden uitvoering van taken of houdingen waartoe deze “profeten” opriepen.

Soms werden de rollen van deze personen geïnstitutionaliseerd. Dan werden hun boodschappen als “geopenbaarde” waarheid bestempeld. Dat kwam er op neer dat de geestelijke leiders van een groep personen de opgeschreven profetieën, of wat daar voor doorging en erbij paste zoals liederen, gedichten, gedragsregels en meer, verzamelde in een “boek” of “rol” waaraan vervolgens een zo grote waarde werd toegekend dat de inhoud ervan “heilig” werd verklaard. Het hoeft geen betoog dat alle verschillende religieuze teksten en tekstverzamelingen (vaak vergezeld van rituele teksten en voorschriften) die wij kennen, een dergelijke achtergrond en geschiedenis hebben. En ook dat zij wegens de aantoonbare verschillen tussen die verzamelingen die iedere opvolgende generatie of zich elders ontwikkelende (verwante maar toch verschillende) groepen produceerden, een grote variatie van verzamelingen (en zelfs van afzonderlijke teksten) heeft opgeleverd. Een bekend voorbeeld zijn de apocriefe boeken van onder meer joden en christenen, die door sommigen opgenomen werden in hun bijbels en door anderen niet, waardoor er eenvoudig geen erkende bijbels bestaan behalve bijbelverzamelingen die binnen de eigen groep geaccepteerd worden. “De” bijbel bestaat niet!

Religie en politiek zijn niet “gescheiden” omdat zij verschillende invalshoeken hebben, die elkaar niet zouden raken. Alleen al het feit dat er zoveel verschillende godsdienstige genootschappen zijn (waarvan een groot deel “erkend door de staat” of “nauw verweven met de politiek” is met alle voor- en nadelen van dien) veelal met hun eigen bijbels (en zeker hun eigen juridische grondslagen, statuten, reglementen en wat dies meer zij) en hun al dan niet sterk variërende rituelen en al dan niet strenge gedragsvoorschriften (bijvoorbeeld kleding en taal).

Dit zijn zaken die door generaties heen in langzame processen veranderen, waarbij sommige dingen lang hetzelfde blijven of lijken te blijven, en andere sneller veranderen. Tot en met opvallende breuken doordat interne dilemma’s daarover niet kunnen worden opgelost.

Vooral dan blijkt dat religie alles met politiek te maken heeft: de betreffende oude en nieuwe groepen met hun oude en nieuwe gewoonten hebben altijd nauwe banden met politieke ontwikkelingen, via allerlei maatschappelijke en zelfs persoonlijke belangen.

Let maar op: nieuwe religieuze groepen hebben altijd nieuwe opvattingen over hoe oudere religieuze teksten gelezen kunnen of moeten worden, en die zijn per definitie anders dan de bestaande opvattingen van bestaande religieuze groepen. Religie is in die zin erg politiek. Ook omdat scheiding van groepen altijd maatschappelijke aspecten en gevolgen omvat.

Wat niet wil zeggen dat op het eerste gezicht vooral of uitsluitend politieke zaken (oorlog en vrede, taboes of monopolies op gebruik van wapens en van geweld, regeling van machtsverhoudingen, economische en culturele belangen op grote tot en met kleine schaal) niet ook een belangrijk spiritueel aspect hebben. Want overal in de werkelijkheid zijn voortdurend kleine of grotere elementen aan het veranderen, inclusief de meest subtiele. En als de grote politiek niet ook met de subtiele veranderingen of aspecten bezig is, dan verkeert zij evenzeer in het gevaar blind de koers te bepalen als diegenen die op religieus terrein nieuwe bakens uitzetten of oude bewaken.

Religie en politiek hebben veel gemeen. Allereerst dat hoe omvangrijker zij die er onderdeel van uitmaken, beseffen dat niets buiten hun verantwoordelijkheid valt, hoe belangrijker het is dat dat besef altijd en overal aanwezig is. In beide, politiek en religie, kan veel goed gaan en veel mis gaan. Maar altijd als communicerende vaten. Daarin lijkt religie op alle andere vormen van cultuur die even verbonden zijn met politiek.

Profeten en bijbels spelen daar net zo goed een rol, zoals alle oude en nieuwe vormen van spel en cultuur. Net zo min als bij voorbaat vaststaat wat in het ene het beste is, geldt dat ook voor het andere. Het is een blijvend iets dat we voor alles oog en oor zouden kunnen proberen te hebben: beïnvloeden doet het ons zeer waarschijnlijk op een of andere wijze zeker.

Gepubliceerd door

Boudewijn K. ⃝

--- Deze site bevat enkele overblijfselen van afgesloten publieke activiteiten. --- In 1947 werd ik geboren in Sint Laurens op Walcheren. Ik woonde en werkte verder in Middelburg, Goes en plaatsen in de provincies Noord- en Zuid-Holland en Utrecht. --- Mijn oudste persoonlijke vermelding in het telefoonboek was (Onder)zoeker: "van de wegen van het hart"; op dit moment zou ik schrijven: "van de verbondenheid - zonder en met woorden - van alle verschijnselen inclusief u en mij".