BK-Books.eu » Berichten » Wat zou volwassenheid zijn?

Wat zou volwassenheid zijn?

Volwassen worden beschouw ik na lang overwegen (de aanleiding was een opmerking van mijn zus Jopie; waarvoor dank) als een bestaand ideaal dat door niemand gemeten kan worden maar het tegendeel ervan wel. Anderen kunnen zien waar jij (evident of mogelijk) geen rekening mee houdt als het om of over jou gaat, of over anderen. Het ideaal zou dan zijn dat je je zo gedraagt dat je rekening houdt met hoe anderen over je denken, in de zin dat je je gedrag voor eigen rekening neemt. Het begint er dus mee dat je zo over jezelf leert nadenken dat je jezelf leert kennen en ook nog dat je je waarschijnlijke reacties op de buitenwereld leert kennen, en dat je je zo gedraagt dat anderen je daarop kunnen aanspreken. Een belangrijk volgend probleem is dat er natuurlijk veel stille pijnpunten zijn in ieders karakter, onder meer door vroegere ervaringen, waar je niet mee te koop loopt maar die toch een rol spelen, al verberg je ze ook voor jezelf zoveel mogelijk. Maar als je die niet kent, dan kun je er ook geen rekening mee houden. Dus hoort bij volwassenheid ook dat je met de stille kwetsbaarheid van anderen rekening houdt, lijkt mij.

Maar het is wel duidelijk dat er zoveel visies op volwassenheid zijn, als er individuen zijn, want ieder heeft dus zijn eigen volwassenheid of gebrek daaraan. Je kunt er geen maatstaf voor aangeven die meetbaar is zonder het iedere keer opnieuw bevestigd te zien, waarbij je nieuw gedrag nooit moet uitsluiten. Onvolwassenheid kan in het tegendeel verkeren en omgekeerd ook. Volwassenheid geldt dus ook per soort beleving, onderwerp, enzovoort.

Is het iets anders dan de bereidheid om een open oog voor jezelf en anderen te hebben, en voor wat verder nog op je weg komt? En onvolwassenheid het je onnodig afsluiten voor wat jezelf of anderen ervaren of nog zouden kunnen ervaren? Ook volwassenheid is dan nooit af.

Toegepast op onszelf: het zou kunnen zijn dat een van ons of onze familieleden ervaringen heeft gehad die wij niet kennen, en waar we misschien ook beter niet nieuwsgierig naar kunnen zijn. Want soms is het respectvoller en beter om oude of nieuwe pijn ongenoemd te laten zonder dat je het bestaan ervan ontkent of alle ruimte ervoor onmogelijk maakt.

Omgekeerd is het al moeilijk genoeg om zaken die bekend zijn als problematisch uit het verleden, een plek te geven in de gezamenlijke herinnering. Dat geldt zowel voor oorlogen tussen landen als persoonlijk leed bij jezelf, of bij naasten of iets verdere naasten.

Een leerpunt voor mij is zeker om nooit een ander verantwoordelijk te houden voor door mij veronderstelde redenen voor haar of zijn gedrag. Het kan immers altijd zijn dat die bij de ander heel anders liggen, niet in dezelfde context staan enzovoort. Ik kan bovendien altijd als dat erg wenselijk is in de situatie, gewoon zeggen wat ik op prijs zou stellen zonder de verantwoordelijkheid te nemen voor wat die ander precies voor redenen heeft, en van de ander de verantwoordelijkheid af te nemen voor het uiterlijke gedrag waarmee hij of zij te koop loopt en dat ik bijvoorbeeld irritant vind.

Volwassenheid lijkt in die zin iets te maken te hebben met ruimte aan elkaar laten. Maar in een persoonlijk contact kun je gelukkig vragen wat de ander bedoelt, als je daar een vraag over zou hebben. Dan wel of de ander iets en zo ja, wat de ander heeft, als je een zorg of vraag of ander aandachtspunt bij die ander veronderstelt.
En waarschijnlijk zijn er nog heel wat meer belevingen van volwassenheid?

(Later vervolg:)

Als eenmaal is vastgesteld dat volwassen niet alleen van buiten beoordeeld kan worden – hoewel uiterlijk gedrag er uiteraard een aspect van is – maar ook een innerlijke ontwikkeling veronderstelt die misschien deels herkenbaar blijkt maar ook deels niet omdat zij nog ‘in de knop’ verborgen is, kan het accent bij het spreken over volwassenheid nog duidelijker gelegd worden op de permanente groei en groeikracht die er aan verbonden is. Als volwassenheid niet een vast ideaal is waaraan je af meet of iemand (of iets) daaraan beantwoordt, dan toch wel een groeistreven. Waarbij zoveel soorten elementen, karakters, gedragspatronen, opvattingen, verschijningsvormen een rol kunnen spelen, dat het enige voor volwassenheid verder kenmerkende is, dat het naar optimale eigen groei en optimale groei van anderen en het andere streeft. Mijns inziens houdt volwassenheid niet in dat jij de enige bent die uit dit proces als overwinnaar tevoorschijn mag komen. Volwassenheid houdt de mogelijkheid en de erkenning in dat anderen ook volwassen zijn, ofwel op weg daarheen net als jij.

Dat betekent niet alleen het rekening houden met openlijke of stille pijnpunten van jezelf of anderen, door ervaringen die er nu eenmaal (kunnen) zijn, maar ook het open staan voor en delen van vreugde over de ontdekking van groeimomenten van jezelf en anderen, of van potentie daarvoor. En laten we ook niet vergeten dat naast opgroeien ofwel ‘wassen’ tot de volheid van je potenties (waarschijnlijk niet van alle maar dan toch minstens van die welke je wel helemaal realiseert, want dat is of bereikt je leven nu eenmaal per definitie, ook als je denkt dat het mislukt zou zijn in bepaalde opzichten) er ook altijd – laat of vroeg – een fase zal komen waarin sommige potenties niet verder groeien, of zelfs in kracht en mogelijkheden minder worden, tot het einde toe.

Volwassenheid is nooit af, stelde ik hierboven. Maar als een individu of entiteit ophoudt te bestaan, kunnen we moeilijk volhouden dat het of zij zich nog ontwikkelt. Alleen hangt de definitie van individu of entiteit zelf af van een visie op het geheel van alle wezens of entiteiten. En hoe volwassenheid in die visie wordt opgevat, is een volgende stap.

Voor mij is die stap echter geen luchtfietserij. Ik vertrouw er liever op dat de processen die ik zie, deel uitmaken van een groter geheel dat ik niet kan zien. Een geheel dat evenmin stil staat als de zich ontwikkelende werkelijkheid die ik ervaar.

Gepubliceerd door

bk_books

In mijn jonge jaren woonde ik in Sint Laurens, nu onderdeel van Middelburg. Met mijn vriend Peter Karstanje verkende ik de omgeving, behalve dicht bij huis en aan de kust (stranden en boulevard) ook tijdens zomerse fietstochten langs jeugdherbergen, tot Roden toe. Op de middelbare school in Middelburg en Goes leerde ik veel talen. Wim Wattel met wie ik vier jaar lang de gymnasiumlessen in Goes volgde, was met Piet Boon en enkele anderen een vaste reisgenoot in de trein. Tijdens mijn studie in Amsterdam leerde ik via Krina de Regt, Wims partner die ook in onze klas zat en in Baarn de sociale academie volgde, Nel Knip kennen: wij zijn sindsdien bij elkaar. Wij vervolgden onze studies en beroepsmatige werkzaamheden in Amsterdam, Tiel, Driebergen, en van daaruit in heel wat plaatsen in Nederland, Mijn eerste studie was theologie aan de Vrije Universiteit, waar ik vier jaar lang als student-assistent onder de zeer begaafde Harry Kuitert leerde hoe denken en taal samenhangen (en hoe machtsverhoudingen in kerkelijke kringen uitgespeeld worden, met Kuitert als kop van jut). Mijn tweede studie, filosofie, volgde ik vervolgens aan de Universiteit van Amsterdam, waar ik behalve allerlei aanvullende wijsgerige basiskennis het geluk had Otto Duintjer als mijn hoofddocent metafysica te treffen bij wie ik afstudeerde (Plato, Kant, Heidegger, Wittgenstein en de verschillen met oosterse denkwijzen; mijn afstudeeronderwerp was de eenheid van de tegenstellingen in de westerse dialectiek speciaal bij Marx en zijn voorlopers). Vanuit Driebergen werkte Nel als hoofd PZ van het VU Ziekenhuis in Amsterdam en later als interim manager PZ in vele grote ziekenhuizen en welzijnsinstellingen in Nederland. Ik werkte als wetenschappelijk medewerker in Amsterdam, cursusleider religie en samenleving in Driebergen, universitair bibliotheekmedewerker in Amsterdam, Utrecht en Den Haag (KB). Uiteindelijk als vertaler en auteur. Wij maakten de maatschappelijke en culturele veranderingen van de jaren zestig, zeventig en tachtig intensief van binnen uit mee. De onderwerpen van mijn interesse treft u hier aan in de vorm van leesverslagen, berichten. lezingen en een aantal vertalingen en boeken over de culturele betekenis van Oost en West voor elkaar (beginnend bij meditatie, boeddhisme, Jacob Boehme, niet-dualisme; en eindigend bij een herdruk van mijn vertaling van de Zen-leraar en -denker Dogen Kigen, en een nog te verschijnen nieuwe inleiding in het denken van Jacob Boehme over de eenheid van tegenstellingen). Met als grote studie onder leiding van Gilles Quispel de visie op man en vrouw in het christendom, bij enkele bijzondere denkers in de eerste eeuwen en bij Jacob Boehme en zijn kringen en erfgenamen. Een rijke leerschool! Terugkerende thema's vormden de relatie tussen taal, denken en werkelijkheid (filosofisch onder meer via Wittgenstein, Boehme en het oosterse non-dualisme) en de directe verbanden hiervan met de visies op de man-vrouw-verhouding en alle andere dualiteiten of liever non-dualiteiten via het concept van de eenheid van tegenstellingen in West en Oost, met andere woorden een universeel thema. Hoewel mijn onderzoek in eerste instantie op kernvragen en op de innerlijke samenhang van (patronen in) denken en werkelijkheid (zowel de objectieve als de subjectieve) gericht was vanuit mijn westerse theologische en filosofische traditie, heb ik achteraf het gevoel ook veel verwantschap te hebben gevonden in oosters denken. Zowel dat van religieuze denkers en van fundamentele denkers over wetenschap, objectiviteit en subjectiviteit, als in het bijzonder over taal: dit leverde veel invalshoeken op waarmee naar oost en naar west gekeken kan worden! Op deze manier kon ik zelfs de eigen piëtistische calvinistische tradities van Walcheren en West-Europa, en later ook de gnostische en mystiek-theologische tradities van het Westen vergelijken met bepaalde opvattingen in het Oosten, en beide beter begrijpen en relativeren. Ik hoop dat u en anderen hier vruchten van plukken en tot een en ander een eigen verhouding ontwikkelen. Zij het dat die taak nooit af is. Maar zelfs over tijd en zijn, en tijd en eeuwigheid valt veel te leren, heb ik gemerkt. Dat heb ik graag doorgegeven, en u vindt er hier veel over. Ook dat er een tijd komt, zoals nu voor mij, dat het niet meer allereerst gaat om nog meer onderwerpen bij de kop te pakken om me er grondig in te verdiepen en ze vertaald, dat wil zeggen in een bepaalde context begrijpelijk neer te zetten. Maar om te erkennen dat er na een tijd van toelaten en verdiepen ook een tijd mag volgen van het rationele iets meer loslaten en van iets meer intuïtief bij de zich steeds vernieuwende (...) 'kern' blijven. Een proces dat opmerkelijk genoeg in de natuur (dat is de hele werkelijkheid) en het al (of de kosmos of de eeuwigheid) in het klein en in het groot al voortdurend aan de gang blijkt, zonder iets van zijn essentie, vreugde en spanning te verliezen, en dus ook van zijn soms subtiele soms grove tegenstellingen en de veranderingen daarin. Alle goeds en goede voortgang!

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.