BK-Books.eu » Berichten » “Jezus kondigde het koninkrijk aan en wat gekomen is*, is de kerk” (Alfred Loisy) “Voor wie tijd is als eeuwigheid en eeuwigheid als de tijd, die is bevrijd van alle strijd” (Jacob Böhme) “Alleen een god kan ons redden***” (Martin Heidegger) “… maar het mysterie blijft” (René Ransdorp)

“Jezus kondigde het koninkrijk aan en wat gekomen is*, is de kerk” (Alfred Loisy) “Voor wie tijd is als eeuwigheid en eeuwigheid als de tijd, die is bevrijd van alle strijd” (Jacob Böhme) “Alleen een god kan ons redden***” (Martin Heidegger) “… maar het mysterie blijft” (René Ransdorp)

Kernwoorden: , , , , , , , , , , , , , , ,

* “Wat gekomen is”: Loisy verwees naar de verkondiging van Jezus als een oproep die niet per se hoeft samen te vallen met éen latere uitleg ervan. Jezus volgen houdt iets anders in dan alleen zo’n uitleg volgen, alsof  de kerkelijke leiders het alleenrecht zouden hebben op die uitleg en geloven zonder navolging een mogelijkheid of zelfs het ideaal zou zijn. Jezus dacht niet aan theologen maar aan leerlingen die zijn weg wilden volgen. De radicaliteit van die weg is een praktische die innerlijke omkeer inhoudt, met de uiterlijke gevolgen van dien. Namelijk dat het koninkrijk daar tot stand komt omdat het niet tegengehouden wordt. Iets wat wij en ook de kerk (dreigen te) doen als we onszelf in de weg van die mogelijkheid plaatsen. Het koninkrijk verwerkelijkt zich zonder dat wij het kunnen grijpen of vastbinden, met ons verstand of op welke wijze dan ook. In moderne termen: het koninkrijk kan niet rationeel gereduceerd worden tot een bepaalde godsdienst, politiek of welke uiterlijke of innerlijke vorm dan ook, omdat het altijd open is in alle richtingen; wat niet wil zeggen, dat we onze kennis van en omgang met de vormen zomaar achterwege kunnen laten zonder problemen. Leven is eenvoudig en complex tegelijk: tegelijk eeuwigheid en tijd, om met Jacob Böhme te spreken. Een beeld van de lessen van Jezus volgens de oudste bron (Q) van de evangelies van Matteüs, Markus en Lukas vindt u hier.

Deze lessen van Jezus ervaar ik als buitengewoon dynamisch hoewel tegelijk gebaseerd op overgave en dus op openheid, niet gehecht zijn (dus geen dwangmatige dynamiek!). Op dat punt zijn ze mijns inziens verwant aan de lessen van Lao Zi, zie direct hieronder bij *** en verder naar onder bij ****. Een belangrijke overeenkomst tussen genoemde lessen van Jezus en die van Lao Zi is ook iedere afwijzing van machtsmiddelen om de macht: want dan zou het effect ofwel doel bij voorbaat (het risico lopen) teniet gedaan (te) zijn door het middel. Lao Zi zegt evenmin als Jezus dat machtsmiddelen nooit gebruikt zouden mogen worden: ze mogen gebruikt worden in het uiterste geval (bij voorkeur voorbehouden aan opvoeders, leiders en bestuurders in elke kring waarin die rollen vervuld worden), om erger te voorkomen. Maar in alle eerdere gevallen ben je beter af door mee te buigen, op  de achtergrond te blijven en zo de kansen tot een goede afloop niet zelf te verstoren maar zo mogelijk te vergroten, eventueel door een (het liefst) kleine ingreep. Dat heet bij Jezus ‘helen’. Dan gaat het om een heling die gebaseerd is op en toewerkt naar balans en de daaruit voortkomende vreugdevolle ervaring van het heel zijn. Jezus en Lao Zi verkondigen geen onrealistische spirituele sprookjes, maar uiterst realistisch idealisme. Zij gaan niet voorbij aan welk lijden of welke tegenstelling dan ook maar erkennen de betrekkelijkheid van elk lijden vanwege het feit dat alles permanent in verandering is, zoals elk tegengestelde altijd op weg is naar een nieuw tegendeel. Lijden is niets zonder einde van lijden, vreugde niets zonder einde van vreugde. En volgens Jacob Böhme geldt dat voor alle mogelijke ervaringen van alle  mogelijke levende wezens in tijd en eeuwigheid. Bij wijsheid ofwel bij het besef van de eenheid of het samenvallen van alle tegenstellingen in beweging hoort derhalve de ervaring van het permanente steeds nieuwe samenvallen van tijd en eeuwigheid (of in filosofische termen van immanentie en transcendentie), in steeds nieuwe vormen. Een open spel met diepte- en hoogtepunten. Waarbij toe- en loslaten fundamenteler is dan grijpen, begrijpen en vasthouden.
Voor mij persoonlijk lijkt nog een aspect relevant: nabijheid vanuit onthechtheid lijkt in dit verband meer voor de hand te liggen dan opgeblazenheid (nabijheid vanuit ‘moeten’). Die opgeblazenheid kan mijns inziens voorkomen waar ‘aansporen’ overgegaan is in onvrije dwang gemaskeerd door zogenaamde vroomheid. In het perspectief van Loisy is het wellicht waardevol nadruk te leggen op het feit dat Jezus nooit uit geweest is op een dwangmatige handhaving van regels door een instituut dat de historische erfgenaam zou zijn van allerlei politieke of religieuze tradities, met de taak om vooral de daarmee verbonden posities en maatschappelijke verhoudingen te bewaken. Ten opzichte daarvan stelde Jezus zich zoals bekend ook geheel vrij op. Niet dat hij tradities afwees, maar alleen als ze in vrijheid konden functioneren. Zowel vrijheid van buiten in politieke zin, als vrijheid van binnen in psychologische en persoonlijke zin. Er is vaak genoeg gepoogd om de bijbel als grondwet voor vaste tradities en zelfs instituten te propageren, sterker: de aanwezigheid van de vele verschillende bijbels geven precies aan dat uiteenlopende tradities en groepen zich hun eigen bijbel bedacht en uitgekozen hebben (iedere groep haar eigen bijbel!) maar al is het vormen van tradities en groepen niet verboden, het wordt door Jezus net als heel ons bestaan en heel onze werkelijkheid uitsluitend gezien vanuit de actuele komst van het koninkrijk dat liefde en vrijheid inhoudt, alleen daarop gebaseerd is en wel in de vorm van permanente actuele verwerkelijking, niet buiten ons individuele en gezamenlijke bewustzijn om. Dit betekent een grote uitdaging voor wie (enkel- en meervoud) die openheid aanvaardt en aangaat. Want het houdt in dat ieder moment opnieuw eigen belangen worden gerelativeerd ten opzichte van het geheel waarvan men op dat moment (alleen of samen) deel uitmaakt. En dat betekent dus ook het accepteren van het gedrag van diegenen die hun gedrag niet aanpassen aan wat toevallig mijn visie of gedrag van dit moment is. Met als enige uitzondering de gewetensvrijheid om de beste keuze te maken voor het geheel en het evenwicht daarvan, inclusief de zwakken als eerste. Kortom, de bereidheid om zichzelf te offeren om erger te voorkomen. En dat erger hoeft niet per se te zijn dat men niet de normen van de machthebbers, of de eigen vrienden of medestanders, dus de eigen groep, volgt: die doen er meestal al veel aan om zich te redden, en hebben daarin ook hun eigen verantwoordelijkheid. Het betekent wel de bereidheid om het eigenbelang eventueel te offeren voor wat groter is: balans in een groter opzicht dan het individuele eigen belang. Het oordeel daarover is overigens niet aan anderen of derden, want wie durft te beweren dat zij of hij iets beter weet of vermoedt? Wie de keuze maakt die hier bedoeld is, laat geen sporen na van wantrouwen maar sporen van vertrouwen. Veiligheid is immers waardevoller dan gevaar of onveiligheid; ook houdt de keuze voor vertrouwen en veiligheid respect in voor wier gedrag wij niet begrijpen: het zou kunnen dat zij op bepaalde punten veel betere redenen en inzichten hadden voor hun gedrag dan wij in onze beperktheid van rationele kennis en intuïtieve kennis hebben. Het achterwege laten van oordelen over anderen is dan ook een belangrijk onderdeel van Jezus’ boodschap. En dat geldt ook voor oordelen over onszelf, mits wij als voorwaarde daarvoor aanleggen dat wij ons bescheiden en terughoudend (want respectvol) opgesteld hebben en blijven opstellen in alle opzichten en naar alle verschijnselen van moment tot moment. Inclusief het niet alleen bezig zijn met het verleden of met onszelf. Basiscriterium is volstrekte openheid, ook voor de gedachte dat verleden en toekomst omkeerbaar zijn, niet in de zin dat wat gebeurd is, niet gebeurd is, en dat wat zal gebeuren niet zal gebeuren, maar in de zin dat verleden en toekomst als vormen van tijd ook vallen in het gebied waar verandering kernaspect is. Iets wat derhalve ook voor eeuwigheid geldt, omdat tijd en eeuwigheid beide permanent aan de orde zijn, en wel in hun compleetheid. Het enige leven is hier en nu, maar toekomst en verleden zijn er onderdelen van; alles altijd in verandering, deels oppervlakkig, deels alomvattend.
Hoe dan ook, het zou nogal dwaas zijn om te veronderstellen dat er (apart te onderscheiden) instanties of personen zouden kunnen zijn die een volledige kennis van alles, of een complete intuïtie van alles, zouden hebben. Er zijn geen voorbeelden van. Een reden te meer om niet te beginnen met oordelen, maar openheid na te streven voor wat zich aan ons toont, in het besef van de beperktheid van iedere vorm van die openheid in elk individueel geval (verschijnsel). En bij ons gedrag met die (on)wetendheid rekening te houden. Dat wil ook zeggen: leren dat ‘weten’ een belangrijk onderdeel of kompas dient te zijn van ons gedrag, en dat zonder zekerheid vooraf dat ons gedrag en ons weten optimaal zullen correleren met de totale werkelijkheid (die we immers alleen kennen zover we die hebben leren kennen, en derhalve nooit volledig behalve door in dit moment op deze plaats er volledig voor open te staan en aan deel te nemen in de verschijning van dit moment, inclusief de verhalen en belevenissen van toekomst en verleden). ‘Het’ komt (er) voor ieder bewust en met ‘keuze’-mogelijkheden begiftigd verschijnsel steeds opnieuw (op aan).
Alle verschijnselen, ook die welke we niet kennen (inclusief niet meer of nog niet), zijn op een of andere wijze met elkaar verbonden, bewust of niet. Daaraan kunnen we recht doen door onze eigen wijze van verwerkelijking zo open en volledig mogelijk te laten zijn. Dat wil zeggen niet vooringenomen, alles liefhebbend.

** Het citaat van Heidegger lees ik niet als oproep tot een bepaald kerkelijk geloof maar als een verzuchting van een diepe denker over de ernstige situatie waarin wij ons volgens hem bevinden. Wel geeft hij tegelijk de relativiteit aan van wat ‘wij’ kunnen: de ernst van onze situatie kunnen wij mensen niet in eigenmachtigheid oplossen. Wij kunnen ons wel afvragen wat wij kunnen doen om onze situatie diepgaand serieus te nemen, inclusief de werkelijkheden die buiten onze macht liggen.

Hoofdstuk 77 van Lao Zi, Daodejing***
De weg (dao) van de hemel is als het spannen van een boog:
Gaat het bovenstuk naar beneden, dan gaat het onderstuk omhoog.
Wat teveel is wordt verminderd, wat te weinig is wordt aangevuld.
Zo niet de weg van de mens:
Wegnemen van wie gebrek lijdt en het aanbieden aan wie al overvloed hebben.
Wie is in staat overvloed te hebben en die te schenken aan iedereen?
Alleen degene die dao volgt.
Daarom handelt de wijze zonder zich erop te laten voorstaan,
Zonder te willen schitteren of eraan te hechten.

*** Samen met mijn neef Boudewijn (DenJzn) † publiceerde ik teksten van de hoofdstukken 16 tot en met 76 van de Daodejing als kop van deze pagina. Deze voortzetting is mee geïnspireerd door zijn warme, ook inhoudelijke betrokkenheid die ik ongaarne mis. Hs 77 werd geplaatst op 4 februari 2021. Deze en eerdere hoofdstukken, soms met commentaar, vindt u ook op het hierna genoemde blogitem. [ Voor mijn bericht over het overlijden van Boudewijn zie in de kolom links. Wie meer wil weten van zijn tekstvormen of de teksten zelf van eerdere hoofdstukken, of erop wil reageren, vindt dat in het aparte blogitem “DAOÏSME: inleiding & DAODEJING: lopende samenvatting en commentaar & LEZERSREACTIES” met verwijzing naar enkele Nederlandse inleidingen in de Dao De Jing en het daoïsme, naar vertalingen en literatuur, en over de context van zijn ontwerp. Bij een vraag of opmerking s.v.p. het tekstgedeelte (en hoofdstuk) noemen waarop je reactie betrekking heeft. ]

Over dit blog: ACHTERGROND, DOEL en REACTIES

ACHTERGROND

Als kind in Walcheren na WO II groeide ik op in een wereld waarin vooral de calvinistische naast andere varianten van de westers-christelijke tradities het leven bepaalde, althans in de zin dat het officieel als (onbewuste?) norm gehanteerd werd. Dat hanteren was sterk dogmatisch gekleurd, want verbonden met maatschappelijke en culturele dominantie en zekerheid, hoewel erkend werd dat er meerdere opvattingen en culturen bestonden. Die werden echter gezien als even dogmatische ‘zuilen’. De culturele sfeer werd sterk bepaald door wat toen de wederopbouw heette, na de zware rampen van WO II (met voor Walcheren de inundatie van 1944 tot 1946) en de Watersnoodramp van 1953. Solidariteit om nog enigszins leefbaar te leven stond eenvoudig voorop; de rijkdom van dit moment (tot de pandemie die in 2020 begon) was toen in het geheel niet voorstelbaar.

Het mijns inziens zwakste punt van deze calvinistische benadering was naar mijn overtuiging de opvatting dat ook de geestelijke wereld rationeel te bevatten zou zijn, althans zover er richtlijnen voor het aardse leven aan te ontlenen zijn. Mijn ontdekkingen in de loop van mijn leven (zij het dat ook ik mijn ratio lang als voornaamste instrument van mijn menszijn heb gehanteerd, ik geef het hierbij eerlijk toe) komen er op neer dat het ‘kennen’ van de (hele! …) werkelijkheid vele vormen en niveaus kent, en dat de hogere kennis (om met Böhme te spreken) op een andere wijze werkt dan de lagere rationele. Tegenwoordig zouden we de hogere wellicht eerder de intuïtieve kennis noemen, zij het dat ook daar van allerlei relaties sprake kan zijn die we niet in rationele (rekenkundig meetbare) maten kunnen meten maar die op andere aspecten van onze geestvermogens een beroep doen. Wie thuis is in die geestelijke ervaringen, weet wat ik bedoel. Je kunt ze niet door rationele bewijzen of redeneringen vervangen maar er wel naar ‘luisteren’ en er zo ‘gehoor’ aan geven. In mijn directe omgeving kwamen die rationalistische opvatting en die meer spirituele allebei aan bod, soms in een en dezelfde persoon, soms in geloofsgemeenschappen van een bepaalde kleur, soms het ene aspect dominerend soms het andere, soms in min of meer vaste combinaties van het rationele en geestelijke, meestal niet erg bespreekbaar. Die wereld verliet ik om studieredenen in 1965.

Mijn ontwikkeling en levenspad brachten mij via veel lezen, contacten hebben en studeren in contact met meer en andere en ruimere leef- en denkvormen. Deze site is daar een weerspiegeling van, zij het helaas in de vorm van woorden die waarheden aan zouden moeten duiden. Woorden zijn echter niet de enige manier om waarheden, laat staan werkelijkheden, aan te duiden. Voor degene die bepaalde achtergronden en interesses gemeen heeft met mij, zal echter veel  herkenbaar zijn. Merkwaardig genoeg passen veel van mijn ontdekkingen dan ook goed bij de beperktheden van mijn persoon, haar ontstaan in verschillende omgevingen, en haar confrontatie met allerlei historische en geografische verwante leefwijzen, culturen en denkbeelden. Woorden en kennis zijn bekende manieren om verbinding met andere werkelijkheden en personen te hebben; maar er zijn er veel meer: muziek, dromen, intuïties enzovoort.

Voor het praktische leven zijn misschien sommige ontdekkingen die ik deed en op deze site verwoordde, wellicht ook voor jou interessant. Ik verwijs ook graag naar de mogelijkheid die ieder van ons ter beschikking staat, om openheid te ontwikkelen voor wat speciaal voor jou van belang en waarde kan zijn en is. Daar heb je niets voor nodig dan wie je nu bent, steeds opnieuw. Het gaat er alleen om dat jij open staat, niet alleen voor woorden maar voor alles wat zich aandient, zogenaamd concreet of zogenaamd in abstracte of geestelijke vorm, inclusief alle vormen van verbeelding. Daarbij hoef je niet uitsluitend rekening te houden met wat je directe omgeving van je eist (al is dat handig om praktische redenen, vooral in de zin dat je confrontaties probeert te voorkomen) maar vooral ook wat zich in je geest aandient. Je hebt die niet voor niets gekregen. Het is wel goed om er rekening mee te houden dat dit je volledige inzet kan vragen, tot en met volledig ´sterven´ toe. Er is niets anders dan ´sterven en opnieuw geboren worden´, tenzij je een oppervlakkig leven voldoende vindt (en ook dat bestaat uit niets anders dan permanente – snelle en langzame – veranderingen, zelfs als je zoals ik lange tijd dacht dat je verstand je er buiten zou kunnen houden, omdat je veronderstelde dat dat grip heeft op alle processen: wat niet het geval is!). ‘Echt verstandig´ (ofwel ‘wijs’) leven is volledig en open leven, inclusief het serieus nemen van je angsten en verlangens, en van alles wat daarmee al dan niet in overeenstemming lijkt. “Alles er uit te halen wat er in zit” (een in de laatste decennia sterk naar voren gebracht ideaal) bereik je overigens niet met jezelf of anderen (en dat heeft met elkaar te maken!) te forceren. Om praktische redenen is het dan ook goed in het algemeen de gewoontes van je uiterlijke omgeving te volgen, maar dan bij voorkeur in het besef dat dit slechts een zeer beperkte wijze van leven is (die uiterlijke omgeving en de gewoontes van de mensen erin veranderen al evenzeer als dat wat op het eerste gezicht ingrijpender en sneller verandert). Een wijze van leven die bij voorkeur zo verbonden is met alles, en open staat voor het besef van alles, dat er eindeloze ruimte is voor de verwerkelijking van alle essenties door jou heen. (En vergeet hierbij dan niet, dat woorden hiervan ´slechts´ een onderdeel zijn, hoe betekenisvol en waardevol soms ook. Net als zwijgen …) Dit houdt zeker in dat wie deze lijn volgt niet alles van publiciteit verwacht, integendeel, de grenzen en beperktheden ervan beseft. Ik speel dan ook (29 januari 2021) met de gedachte om  – na deze zin – met publiceren te stoppen.

Afstemming is toelaten en loslaten, steeds opnieuw; vertrouwen dat jouw weg vanzelf duidelijk wordt, in verbondenheid met alles in en buiten wat je persoonlijk ervaart, en met welke keuzes je in die ervaring en verbondenheid maakt. Meer mogelijkheden (vrijheid) impliceren meer verantwoordelijkheid, want meer kansen om te kiezen voor gaan in de richting van het goede. Het goede is dat wat aan de ervaren verbondenheden recht doet met de minste te verwachten schade. Ervaren en leven zijn een geschenk bestaande uit veranderende samenhangen, sommige kwetsbaarder dan andere. De meest fundamentele zijn ook de kwetsbaarste, wat betekent dat de bescherming van het kwetsbaarste het hoogste goed is, maar ook dat elke beweging de kans inhoudt op ontplooiing en de hoogste vreugde. Zij het niet zonder het ervaren van alle (ook alle genoemde en alle impliciete) tegenstellingen.

Een belangrijke term uit de Westerse geschiedenis van de filosofie is die van de “gelatenheid” sinds Eckehart, in kringen van Godsvereerders soms uitgelegd als (niet-assertieve) passiviteit. Mijns inziens is “gelatenheid” niet “niets doen” (louter lijdzaamheid), maar openheid (inclusief bereidheid tot goed handelen waar er aanleiding en kans toe is). Ook Böhme bestrijdt de “eigenwil” die tegen het goede ingaat door de tegenstelling aan te wakkeren maar prijst wel de afstemming van de eigen wil en geest op de op eenwording en evenwicht gerichte goddelijke wil en geest. Oog (!) hebben voor evenwicht is belangrijker dan lijdzaam het leed of de vreugde ondergaan. Böhme weet dan ook heel goed dat “lijden en pijn niet te vermijden zijn”. Zie verder naar onder in dit bericht: Eenvoud en diepgang in en voorbij alle tegenstellingen (eenheid en complexiteit van alle tegendelen)

Vergelijk**** : Lao Zi, Daodejing (zie ook bovenaan)
59
De begrenzing door soberheid en geworteld zijn vormt de basis – hoe vroeger Dao gevolgd kan worden, hoe beter – waardoor men al groeiend eigen grenzen overstijgt, zowel persoonlijk als in de grote wereld.

60
Een groot land besturen is net als kleine visjes bakken.
De weg volgen betekent geen verstoring brengen door onnodige energie.
Geesten van voorouders (demonen) oefenen dan geen magische kracht meer uit,
Niet dat ze dat niet meer doen, maar ze doen de mensen er geen kwaad meer mee.
Niet alleen dat hun magie de mensen dan niet meer schaadt, maar de wijze machtigen zullen de mensen dan ook geen kwaad meer doen.
Welnu, als beide geen kwaad meer doen, dan kunnen zij hun innerlijke krachten bundelen en aanwenden voor het welzijn van allen en alles.
De weg volgen brengt evenwicht: terugkeer naar het oorspronkelijke.

61
Een groot land en een klein land bereiken de beste verhouding als ze beide de laagste positie in proberen te nemen. Als de vrouw en de man in vereniging tot evenwicht.
Zo krijgt het kleine, de man, dat het zijn bijdrage levert en in de bloei van het grote deelt, en het grote, de vrouw, nog groter en rijker bloei.
Zoals in de benedenloop van een rivier alles samenkomt, het kleine, dat deel van het grote wordt, en het grote land dat zijn bloei deelt met het kleine, en tot nog grotere bloei komt.

62
Dao is de veilige schuilplaats van alle dingen; de schat van goede mensen, de beschermer van slechte. Wie van de niet goede mensen zouden verworpen worden? Het kostbaarste geschenk van zijn raadslieden aan een beginnende vorst is Dao. Door Dao zal wie zoekt, vinden en door Dao zal wie misstappen begaan heeft, verlost worden. Dao is het kostbaarste van de hele wereld!

63
Doe door niet-doen. Grijp in door op te geven. Proef wat geen smaak heeft.
Zie het grote in het kleine, het vele in het weinige.
Beantwoord haat met welwillendheid.
Plan het moeilijke als het nog makkelijk is.
Doe het grote terwijl het nog klein is.
Want de moeilijkste dingen komen voort uit wat eens eenvoudig was,
De grootste uit wat eerst klein was.
Daarom:
De wijze streeft nooit naar het grote,
En is daarom in staat het grote te volbrengen.
Immers: wie lichtvaardig belooft, is niet geloofwaardig,
En wie zaken gemakkelijk opvat, ontmoet veel moeilijkheden.
Daarom:
Omdat de wijze mens deze dingen zelfs nog als moeilijk beschouwt,
Zal hij uiteindelijk geen probleem hebben.

64
Neem de oorzaken van verwarring en wanorde weg voordat zij hun werking uitoefenen.
Een lange reis begint onder je voet.
Wie ingrijpt, vernielt; wie vasthoudt, verliest. Daarom betracht de wijze mens het niet-doen en vernielt niets, houdt hij nergens aan vast en verliest niets.
Wees aan het eind even omzichtig en zorgvuldig als aan het begin, dan faal je niet op het laatst.
Daarom verlangt de wijze naar het niet-verlangen en acht moeilijk te verkrijgen goederen niet hoog. Hij leert het niet leren en keert terug naar waar de massa aan voorbijgaat.
Zo bevordert hij het uit zichzelf zo zijn van alle dingen.

DOEL is het delen van ervaring en inzicht

“Het is onmiskenbaar als volgt:

Wanneer we ontwaken en opstaan, is goede gezindheid en goed handelen onze hoogste plicht. Excuses zullen er nooit zijn.

Wanneer we ons ter ruste leggen om in te slapen, moeten we onze beperktheden in het doen van onze plicht erkennen. Wij geven ons over aan dat wat groter is dan wij zelf.

Betrokken niet op een dag maar op ieder afzonderlijk moment van ons bestaan, betekent dit dat wij beperkte wezens zijn die altijd heen en weer pendelen tussen het doen van onze plicht en overgave aan dat wat groter is dan wij zelf.
Zodra wij en voorzover wij ontwaakt zijn, roept onze plicht ons volledig. Dat wat groter is dan wij zelf, biedt ons de mogelijkheid erop te vertrouwen dat onze beperktheden zich in een groter geheel “oplossen”. Voorzover wij kunnen zien, verandert alles permanent en kunnen wij ieder moment weer verfrist beginnen aan nieuwe uitdagingen.

Onze beperktheden erkennen en loslaten is even wezenlijk als hen volledig inzetten. Voor beide is voorwaarde het openstaan voor en luisteren naar dat wat is: ons zelf, ons lichaam, de anderen, de wereld, het universum.

Integriteit is het begin en het einde van alles, als voortdurend proces.”

[ Bovenstaande tekst sloeg ik op in 2000. Ik voel mij er helemaal een mee maar weet de bron niet meer. Als ik zelf de bron zou zijn geweest, dan verbaast de enigszins plechtige taal me: ik ben bijna zeker dat ik niet de bron ben. Maar ieder vogeltje klinkt zoals het gebekt is, op zijn eigen wijze; en ook wie het vogeltje hoort, kan diep geraakt worden. Het kan zijn dat ik in die tijd op zoek ben geweest naar teksten over integriteit, een belangrijk thema! Het mooie van de tekst vind ik onder meer dat alle aspecten van de werkelijkheid erin ervaren of gelezen ofwel ermee verbonden kunnen worden, en dat hij niettemin direct begrijpelijk is en aanspreekt. ]

Dit blog is – NAAST TEKSTEN OVER DE ONDERWERPEN IN DE UITKLAPBARE LIJST BOVENAAN IN DE KOLOM LINKS – bedoeld om citaten, notities, vragen en discussies, literatuurverwijzingen, bespiegelingen en dergelijke te delen die jouw of mijn hart raken.
Als iets ons hart raakt, is dat een kans om wijs te worden. Wijsheid omvat zowel rationele (in beredeneerbare hokjes in te delen) kennis als (ten laatste alomvattende) intuïtie en verbondenheid, zowel aandacht als mogelijk handelen.

Ik besef dat taal haar beperkingen heeft maar de mogelijkheden ervan zijn groot genoeg om er binnen die beperkingen zinvol gebruik van te maken. Over die beperking bied ik de volgende uitspraak aan om over na te denken dan wel permanent in het achterhoofd te houden.

Elke uitgesproken bewering of onuitgesproken gedachte impliceert het bestaan van zijn tegen-bewering (de tegenovergestelde mogelijkheid)

en

wat niet met alles samenvalt, valt wel samen met zijn tegendeel (ontkenning)

en

daarom is elke bewering of gedachte voorlopig (vanuit dat geheel gezien) en compleet (als impliciet met het geheel – alles – verbonden).

Wie wil denken vanuit het geheel, krijgt te maken met verandering. Wie wil denken vanuit verandering, met het geheel.

Veel leerde ik van mijn verkenning van de inzichten van Jacob Böhme (zie lijst van publicaties in het menu linksboven). Omdat in mijn laatste boek vrijwel alles is samengevat wat ik leerde, noem ik mijn in 2020 verschenen boek hier.

Eenvoud en diepgang in en voorbij alle tegenstellingen (eenheid en complexiteit van alle tegendelen): Inleiding in het denken van Jacob Böhme: Over grond, systeem, processen en magie van alle bestaansvormen in de context van open bewustzijn en niet-tweeheid in West en Oost en van wijsheid en verlichting in Böhmes ‘Theoscopia’, Haarlem 2020, 303 blzz.

In dit boek wordt eerst een overzicht geboden van Böhme’s leven en omgeving, en van de achtergrond van zijn enorme schriftelijke productie. Het Woord vooraf schetst wat deze inleiding toevoegt aan, en waarin zij verschilt van de behandeling van Böhme’s visie op man en vrouw (Böhme zag de mens als beeld van God als in beginsel androgyn, ofwel manvrouwelijk) die de auteur eerder beschreef (zie boven: Man en vrouw zijn een). Zodoende komen vele systematische vragen scherp naar voren, want Böhme was niet alleen een spirituele gids, hij was ook een visionair filosoof, en wel een met enorme invloed op veel schrijvers, schilders en andere kunstenaars na hem, en speciaal de voorloper van Hegel en Marx met hun dialectische denkmodellen. In deze inleiding wordt de belangrijke plaats van Böhme in de traditie van het Westerse dialectische denken tot leven gebracht, van de oude Grieken als Herakleitos tot en met de moderne Hegel en Marx; impliciet worden de verschillen met andere stromingen behandeld met name het modern-wetenschappelijke denken. En ten slotte komen de overeenkomsten aan het licht met Oosterse denkwijzen die de plaats van de taal verduidelijken en relativeren (zoals ook Wittgenstein in de twintigste eeuw in het Westen deed). Kortom, fascinerende lectuur, zij het soms overweldigend voor wie van vaste betekenissen en eeuwige waarheden houdt. Waar kunnen we ons wel op baseren, op welke grond? En wat betekent het voor systeemdenkers dat alles ten allen tijd onderhevig is aan veranderingsprocessen? Geldt dat ook voor onze taal en ons bewustzijn? En is dit hoopvol of gevaarlijk? Böhme ging in zijn denken geen ‘tegenstelling’ uit de weg. Hoe verbond hij de werkelijkheid van die eindeloos veranderende tegenstellingen met de eenheid en dus eenvoud waarop hij durfde vertrouwen? Hoe verbond hij rationeel inzicht met boven-rationele intuïtie? Als systeemdenken afhangt van de rationele samenhangen die wij vast menen te (kunnen) stellen, en ervaren en inzien dat wij met systeemdenken niet uitkomen als het om de diepste en hoogste vragen gaat, hoe kunnen wij dan het beste omgaan met onze mogelijkheden om de natuur te beïnvloeden, met wetenschap en techniek? Welke rol kunnen wij spelen door evenwicht even belangrijk te vinden als splitsing en vereniging van krachten en stoffen? Hoe ver reikt ons bewustzijn en waar doen we er goed aan onze grenzen te zien zonder de verbinding met al het gekende, het vermoede en het nog niet gekende en vermoede te verliezen? In het verloop van de inleiding komen vele verwante en tegengestelde denkers en hun denkbeelden aan de orde. Inclusief nieuwe inzichten over de verhouding tussen man en vrouw in de oude Hebreeuwse tempelvoorstellingen en riten om het evenwicht jaarlijks te herstellen. Hoe verbinden wij opnieuw kern en omtrek, boven en beneden, en alle andere tegenstellingen of onderscheidingen? Aan de hand van Böhme en van uiteenlopende maar zeer verwante historische voorstellingen verkennen we al deze ideeën, en hun belang voor onze tijd en de toekomst van onze cultuur.

Hoe je REACTIES, nieuwe items kan toevoegen of gesprekken beginnen

Je kunt nieuwe reacties helemaal onderaan ieder bericht noteren en doorgeven, dan vinden alle lezers je tekst hier binnenkort bovenaan (s.v.p. bij zo’n nieuw bericht aangeven over welk onderwerp je reactie gaat); lukt het niet om je bericht in te sturen, meld dit dan s.v.p. even aan mij via e-mail info_at_bk-books.eu (vervang “_at_” door apestaartje “@”). En zo ontstaat wellicht een ‘gesprek’ tussen een (kleine?) kring van lezers over een bepaald onderwerp. Daarbij is het uiteraard geen enkel bezwaar als onderwerpen gezien hun belang in de loop van langere tijd nog eens terugkeren … Verwijzingen naar verwante sites en gesprekken worden op hoge prijs gesteld.
Reageren op een bestaande reactie kun je onder elke reactie via de knop ‘Reacties’. Als je een eerdere reactie van jezelf wilt verwijderen, kan dat door een verzoekje in een nieuwe ‘reactie’: elke reactie komt eerst binnen bij de websitebeheerder die je verzoek om verwijdering volgens de huidige afspraak altijd zal honoreren.
Niet publieke reacties worden graag door mij ontvangen via info_at_bk-books.eu (vervang “_at_” door apestaartje “@”).

WAARSCHUWING inzake de wetenschappelijkheid van sommige teksten op deze site

U bent vrij met de teksten op deze site iets of niets te doen, uiteraard liefst iets goeds. Vooraf maak ik graag de beperking duidelijk die aan de teksten op deze site kleeft. Deze site (met naast dit blog boekbesprekingen en andere berichten) bevat ook een aantal wetenschappelijke teksten. Teksten die aan een universiteit beoordeeld zijn als de doctorstitel waardig; uiteraard is ieder mens per definitie zeer beperkt in haar of zijn feitelijke kennis, omdat wij niet tegelijk alle feiten die anderen kennen, ook in ons ‘kennis’-bewustzijn hebben. Over die wetenschappelijk goedgekeurde teksten wil ik het volgende zeggen. ‘Wetenschap’ kenmerkt zich door zo precies mogelijk te definiëren wat binnen haar kennis valt. Door mijn opleiding heb ik geleerd dat die definities erg uiteen kunnen lopen, zelfs binnen vakgebieden en zeker binnen culturen. De pretentie dat iets wetenschappelijk is, heeft nooit absolute waarde en kracht, alleen maar binnen afgesproken grenzen en volgens de daar geldende definities. Door mijn opleiding heb ik ook geleerd dat wij ons best kunnen doen zo begrijpelijk mogelijk te zijn, allereerst binnen de context waarin wij zelf leven (daarbuiten is dat begrijpelijkerwijs per definitie heel wat moeilijker, omdat wij die context waarschijnlijk iets minder goed kennen). Daar komt nog door eigen studie en ontdekking (zie mijn a.s. publicatie Eenvoud en diepgang in en buiten alle tegenstellingen) bij, dat niets dat in taal uitgedrukt of überhaupt door ons verbeeld of vermoed wordt, compleet geacht kan worden dat niet ook zijn tegendeel – het erdoor afgegrensde – omvat. Het is dus sowieso altijd belangrijk de betrekkelijkheid van onze ‘kennis’ voor ogen te houden, ook al hebben wij op onze eigen – de ons bekende – terreinen uit eigen ervaring enig recht van spreken. Ervaren personen hebben meer recht van spreken over die ervaring, al blijft het belangrijk niet alleen naar het verleden maar ook naar de actuele werkelijkheid te kijken! Daarom stel ik vooraf over alle teksten in deze site dat zij al helemaal niet niet de exclusieve wetenschappelijke waarheid bevatten (zo die al zou bestaan), en ook al zijn zij geschreven in een taal die zo helder mogelijk is (en waar mogelijk binnen de eigen context logisch), nooit de pretentie hebben de exclusieve waarheid te verkondigen of of bevatten of zijn. Alle teksten zijn bedoeld om aanknopingspunten te bieden voor zoeken naar inzicht, wijsheid, soms ook kennis; maar nooit om die te pretenderen uitsluitende waarheid. De vraag is ook of dat met taal überhaupt kan, en zo niet waarmee dan wel. Zwijgen is wellicht een even goed, zo niet beter ‘middel’; al geloof ik wel dat er zoiets is als luisterend spreken ofwel sprekend luisteren. Als ik in plaats van te luisteren, te snel met woorden of interpretaties ben gekomen, bied ik mijn verontschuldigingen aan. Ik beschouw het als mijn actuele taak om allereerst te luisteren. Als u daarnaast iets mee kan nemen van de teksten op de site, bent u daar helemaal vrij in. Het belangrijkste is soms naar zichzelf luisteren, soms naar anderen; maar soms horen wij ook in anderen onszelf, en in onszelf anderen. Mag dat door elkaar lopen? Dat wordt door gewoonten en afspraken bepaald, en die veranderen. Maar ik streef er allereerst naar mij aan die gewoonten en afspraken te houden, om van daar uit eventueel verdere ruimten te verkennen. Dan kan soms blijken dat wat nieuwe ervaring lijkt, erg veel overeenkomst vertoont met vroegere, soms heel vroegere, en tegelijk dat ervaring en inzicht er niet alleen zijn om voortdurend te ontwikkelen maar tegelijk een heel praktische rol spelen. En wel een rol die het goede (handelen en bewustzijn) niet in de weg mag staan. Geluk hier en nu is geen verboden vrucht; tegelijk verandert hier en nu alles voortdurend en is het wijs om open te staan voor nieuwe inzichten zonder streven en verwerkelijken van het actueel goede in de weg te staan. Best complex maar ook best eenvoudig, want die beide bestaan niet zonder elkaar en dienen wellicht het best samen gerealiseerd te worden, zover dat op onze weg ligt. “Ik probeer te ervaren en te doen wat [“daar”-bij] past.” Dat streven wetenschappelijk noemen lijkt me een gotspe, ofwel overdreven zelfvertrouwen. Maar zonder wetenschappelijke pretentie lijkt het ook gauw erg pretentieus. Die pretentie wil ik graag bij voorbaat ontkrachten: de krachten die u zelf voelt, en waarmee u omgaat, zijn het die belangrijk zijn om te leren kennen. En de teksten op deze site hebben die pretentie niet. Hoogstens zijn zij uitzicht langs het pad waar u loopt, en heel af en toe misschien een vraag aan uzelf of over die omgeving. U bent helemaal vrij daar iets of niets mee te doen; wat, dat is uw eigen verantwoordelijkheid.

* Zelf ben ik Boudewijn Koole L.enS.zn (of “LSz.” of “van Brigdamme” of
). Wij zijn twee van zes gelijknamige neven (vier in Nederland, waarvan de jongste Boudewijn Willem als voornamen heeft) en van zeven neven qua voornaam (vijf in Nederland). In British Columbia (Canada) woont zo Robert [=Boudewijn] Koole P.enP.zn. En samen zijn wij onderdeel van zo’n veertig nichten en neven, waarvan ongeveer de ene helft in Nederland en de andere in Canada woont.

Gepubliceerd door

Boudewijn K. ⃝

--- In 1947 werd ik geboren in Sint Laurens. Ik woonde, studeerde of werkte verder in Middelburg, Goes en plaatsen in de provincies Noord- en Zuid-Holland en Utrecht. --- Vanaf 1965 studeerde ik theologie (was student-assistent bij † prof. Harry Kuitert, VU) en filosofie (hoofdvak metafysica bij † prof. Otto Duintjer, UvA; mijn afstudeeronderwerp was de eenheid van de tegenstellingen in de westerse dialectiek speciaal bij Marx en zijn voorlopers). --- Onder leiding van † prof. Gilles Quispel (UvUtr) promoveerde ik op de visie op de ‘eenheid van man en vrouw’ in het christendom (bij onder meer Jacob Böhme). Ik schreef een aantal boeken (zie in kolom links). --- Terugkerende thema's vormden de relatie tussen taal, denken en werkelijkheid (filosofisch onder meer bij Wittgenstein, Boehme en het oosterse non-dualisme) en de directe verbanden hiervan met de visies op de man-vrouw-verhouding en alle andere dualiteiten of liever non-dualiteiten via het concept van de eenheid van tegenstellingen in West en Oost, met andere woorden een universeel thema dat ik deels al eerder had ontmoet als onderwerp van mijn doctoraalscriptie. --- Mijn recente publicaties betreffen de vertaling met commentaar van Jacob Böhmes "Theoscopia" (verlichting; het zien als God), 2019, en de nieuwe inleiding in het denken van Jacob Böhme "Eenvoud en diepgang in en voorbij alle tegenstellingen", 2020. --- Tegelijk is mijn aandacht verschoven ofwel uitgebreid van het hanteren én begrijpen van woorden naar subtiele andere 'tekens' en hun be-teken-is. Of liever naar hoe wij inclusief onze wereld(en) - vice versa - 'ons' vormen en ont-vormen (opkomen, blinken en verzinken) en daarbij tegelijk zowel geheel als tegengestelden zijn, zowel verschillen tonen als de eenheid of eenheden die het zien en vergelijken van 'alles' inclusief onszelf mogelijk maken. Of met de moderne term: wat 'inclusiviteit' en 'inclusief zijn' in [kunnen] houden. --- Sinds 1967 ben ik samen met Nel Knip. Haar waarde en betekenis voor mij is zo groot dat die niet in woorden uit te drukken is. Wij zijn samen ook ouders en schoonouders van twee kinderen en hun partners en grootouders van hun vier kinderen; met hen maken wij deel uit van onze grootfamilies, vriendenkringen en bredere woon- en leefomgevingen.

Een gedachte over ““Jezus kondigde het koninkrijk aan en wat gekomen is*, is de kerk” (Alfred Loisy) “Voor wie tijd is als eeuwigheid en eeuwigheid als de tijd, die is bevrijd van alle strijd” (Jacob Böhme) “Alleen een god kan ons redden***” (Martin Heidegger) “… maar het mysterie blijft” (René Ransdorp)”

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.